چيزى مناجات مىكنى ؟ در اين صورت از شرمندگى عرق بر جبين تو خواهد نشست و زانوهايت از هيبت او سست و رنگ رخسارت از بيم او زرد خواهد شد .
مىگويم : از امام صادق ( ع ) روايت شده كه فرموده است : « اخلاص در همهء اعمال معنايى است كه كليد آن قبول است » « 29 » و كمترين حدّ اخلاص آن است كه بنده همهء توان خود را در راه بندگى به كار برد ، و در برابر خداوند به اعمال خود ارجى ننهد ، در اين صورت است كه خداوند پاداش عمل او را بر خود واجب ساخته است ، چه اگر خداوند بخواهد وفاى به حقّ بندگى را از او مطالبه كند وى از آن عاجز و ناتوان خواهد ماند ، و پستترين مقام دارنده اخلاص براى خدا اين است كه در دنيا از همهء گناهان حفظ مىشود ، و در آخرت از آتش دوزخ نجات يافته و به بهشت دست مىيابد . آن حضرت فرموده است :
« دارندهء نيّت راست داراى قلب سليم است ، زيرا سلامت دل از وسوسههاى ناروا نيّت را در همهء امور براى خدا خالص مىگرداند ، خداوند متعال فرموده است :
يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ
« 30 » خلاصه ، نيّت به اندازهء صفاى معرفت در دل ظاهر مىشود ، و بر حسب اختلاف اوقات از حيث قوّت و ضعف مختلف است ، آن كه نيّتش خالص است نفس او و هوسهاى آن تحت سيطره تعظيم خداوند و حياى از او مقهور مىباشد .
فصل : تكبير
( 1 ) مىگويم : امّا تكبير معنايش اين است كه خداوند بزرگتر از هر چيز است ، و يا بزرگتر از آن است كه توصيف شود ، و يا بزرگتر از آن است كه به حواسّ درك شود ، و يا بزرگتر از آن است كه با مردم مقايسه گردد .
هامش
( 29 ) محدّث نورى آن را از مصباح الشريعة نقل كرده است ؛ مستدرك ، ج 1 ، ص 10 ، اسرار الصّلاة ، شهيد دوّم .
( 30 ) مصباح الشريعة ، باب چهارم ؛ شعراء / 89 : در آن روزى كه مال و فرزندان سودى نمىبخشد ، مگر كسى كه با قلب سليم به پيشگاه خدا آيد .