بماند در بهشت برين همراه من خواهد بود » « 64 » مؤلّف اخبارى را كه مشتمل بر دو بار شستن اعضاى وضوست مدح كرده « 65 » و سند آنها را منقطع شمرده و دلالت آنها را صريح ندانسته ، و يك بار شستن را تأييد كرده است ، به دليل اين كه روايت شده « وضو حدّى از حدود الهى است تا دانسته شود چه كسى خدا را فرمانبردارى و چه كس او را نافرمانى مىكند ، و چيزى مؤمن را نجس نمىكند . و استعمال آب در وضو مانند روغنمالى براى او كافى است . » خداوند متعال فرموده است :
وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ
. « 66 » امام صادق ( ع ) فرموده است : « كسى كه در وضوى خويش از حدّ بگذرد مانند كسى است كه وضويش را بشكند . » « 67 » مرحوم ثقة الاسلام محمّد بن يعقوب كلينى نيز همين رأى را اختيار كرده « 68 » ، و ممكن است حديث دوبار شستن اعضاى وضو را بر دو مشت آب برگرفتن حمل كنيم ، چنان كه حديث وارد از امام باقر ( ع ) گوياى آن است ، زيرا از آن حضرت پرسش شده كه يك مشت آب براى شستن صورت و يك مشت براى دست كافى است ؟ امام ( ع ) پاسخ داده است : « آرى هر گاه مشت را به خوبى پركنى ، دو مشت آب همهء عضو را فرا مىگيرد . » « 69 » در وضو كمك گرفتن ، و در آن آبى را به كار بردن كه آفتاب آن را گرم كرده ، و يا رنگ و بويش دگرگون شده ، و باقيماندهء آبى كه به پاكى آن اطمينان نيست و آبى كه در غسل جنابت به كار رفته مكروه است .
هامش
( 64 ) الفقيه ، ص 10 ، به شمارهء 2 .
( 65 ) الفقيه ، ص 10 ، به شمارهء 4 .
( 66 ) طلاق / 2 : و كسى كه از حدود الهى تجاوز كند به خويشتن ستم كرده است . الفقيه ، ص 10 ، به شمارهء 5 و 6 ؛ كافى ، ج 3 ، ص 21 ، به شمارهء 2 .
( 67 ) الفقيه ، ص 10 ، به شمارهء 6 . از سيّد داماد نقل شده كه عبارت « كناقضه » را « كناقصه » يعنى ناقص به جا آورنده خوانده است .
( 68 ) كافى ، ج 3 ، ص 27 ، به دنبال حديث نهم .
( 69 ) تهذيب ، ج 1 ، ص 102 .