شرط دانستهاند ، و اگر اين كار به عكس انجام شود بنابراين كه آب قليل با ملاقات نجاست نجس مىشود ، آب نجس شده و طهارت محلّ صورت نگرفته است ، و شهيد اين قول را باطل شمرده ، زيرا امتزاج آب با نجاست در هر دو صورت تحقّق مىيابد ، و ورود آب بر آن مانع صدق تلاقى آن با نجاست نيست ، از اين رو وى در هر دو حال قائل به نجاست آب و طهارت محلّ شده است . امّا حقّ اين است كسى كه قائل است به اين كه آب قليل به مجرّد ملاقات با نجاست نجس مىشود ناچار است يكى از دو امر را بپذيرد ، يا اقوال وارد را تخصيص دهد به آب قليلى كه با عين نجاست ملاقات كرده نه با متنجّس يعنى چيزى كه نجاست آن به غير تطهير شرعى زايل مىشود ، و يا ازالهء نجاست با آب قليل را مطلقا جايز نداند ، و دوّمى خلاف اجماع بلكه از ضروريّات دين است بنابراين اوّلى جايز و محقّق است ، و آنچه مؤيّد آن مىباشد اين است كه از ادلّهء وارد در اين باب چيزى بيش از اين استفاده نمىشود . بنابراين واجب است در هر نجاستى متنجّس دو بار شسته شود تا دربار اوّل عين نجاست بر طرف گردد ، و در اين بار غساله و محلّ طهارت به نجاست باقى هستند ، و با شستن بار دوّم هر دو پاك مىشوند ، و فرقى ميان ورود آب بر نجاست و عكس آن نيست ، و در اين باره شواهدى از اخبار در دست است . حتى مىگوييم : براى نجس شدن غير از آب به سبب تماس با متنجّس نيز هيچ دليلى وجود ندارد ، و چنان كه از بررسى اخبار روشن مىشود ، ادلّه موجود تنها گوياى اين است كه اشيا بر اثر تماس با عين نجاسات نجس مىشوند ، حتى بسا از بعضى اخبار حكم به طهارت اشيايى كه با متنجّس ملاقات مىكنند استفاده مىشود ، و با تمسّك به اين اخبار ريشهء وسواس از روى زمين كلا بركنده مىشود . جز آن كه اين فتوا از نظر مردم امر بزرگى است مگر براى مردمى كه خداوند آنان را هدايت فرموده است ، زيرا وسواسيهايى كه بيشتر اهل تقليدند صدور چنين فتوايى را بزرگ و غير منتظره مىشمارند ، و نعمت خدا را كفران و در برابر وسعت رحمت او ناسپاسى مىكنند . در حديث آمده است : « خوارج به سبب نادانى بر خويشتن سخت گرفتند ،
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى ) — صفحة 467
مساهمون: الفيض الكاشاني
ص٤٦٧