ديگر ، البتّه در حال اختيار « 21 » . و آنچه مؤيّد اين نظريّه است اين است كه بيشتر اين روايات در مورد طهارت آب مستعمل در حدث و شرب وارد شده است . و ما دربارهء اين مسأله و احكام آب چاه در كتاب معتصم الشّيعه فى احكام الشّريعة به تفصيل سخن گفتهايم ، و كسى كه خواهان آگاهى از آنها است مىتواند بدان مراجعه كند .
امّا غير از آب چيزهاى ديگرى به شرح زير نيز مطهّر و پاك كنندهاند :
1 - آنچه با آن استنجا مىشود به شرط اين كه پاك ، خشك ، زايل كننده و تميز كننده باشد .
2 - زمين پاك كننده ته كفش ، و نعلين و كف پاست ، و روايات فراوانى در اين باره وارد است . از جمله امام صادق ( ع ) فرموده است : « قسمتى از زمين قسمت ديگر آن را پاك مىكند » « 22 » زيرا نجاست در زمين دگرگونى و استحاله مىيابد ، و با راه رفتنهاى پياپى و نقل و انتقالها نابوده شد و از ميان مىرود .
3 - استحاله يعنى از حالتى به حالت ديگر درآمدن و اين پاك كننده عين نجاسات است ، مانند مدفوع و مردار كه خاك يا كرم يا خاكستر يا دود يا زغال شود ، و مانند سگ كه در نمكزار افتد و نمك گردد .
4 - انقلاب مانند اين كه شراب سركه شود ، خواه اين تبديل خود به خود و يا به وسايلى صورت گيرد ، و چه اين كه عامل تبديل چيزى باشد كه در آن باقى مىماند ، و يا در آن مستهلك مىشود ، و در آن جا كه عامل تبديل باقى است در مطهّر بودن آن اختلاف است ، همچنين شراب را با وسايل به سركه تبديل كردن كراهت دارد . و در حكم انقلاب است انتقال خون انسان به بدن پشّه و حشرات ديگر .
5 - اسلام بدن كافر را چنانچه مسلمان گردد پاك مىكند هر چند به طريق
هامش
( 21 ) فتواى مشهور فقها اين است كه آب قليل ( كمتر از يك كرّ ) به محض تماس با نجاست نجس مىشود و در اين صورت نه پاك است و نه پاك كننده . - م .
( 22 ) كافى ، كلينى ، ج 3 ، ص 38 و 39 ، به سند مختلف .