به صحابه تشبّه جستهاند ، زيرا تشبّه به ايشان اين است كه اگر نظافت را ترك كنند به عملى كه مهمّتر از آن است مشغول شوند ، از اين رو من روا نمىدانم كسى كه اهل علم و عمل است براى اجتناب از پوشيدن لباسى كه گازرشسته به توهّم اين كه در شستن كوتاهى كرده است . وقت خود را در شستن لباسهايش صرف كند ، چرا كه در عصر نخست اسلامى مسلمانان در پوستينهاى دبّاغى شده نماز مىگزاردند ، و در طهارت و نجاست ميان پوست دباغى شده و جامهء شسته فرق بسيار است ، و آنان از نجاستى احتراز مىكردند كه آن را به چشم مىديدند ، و براى برداشت احتمالات دور دقّت نظر به خرج نمىدادند ، بلكه آنان در دقايق ريا و ظلم تأمّل و انديشه مىكردند ، و همهء ذهن و فكر خود را براى استنباط اين دقايق به كار مىبردند ، نه در نجاستهاى محتمل . و اگر عالم كسى از عوام را بيابد كه به خاطر احتياط شستن جامهاش را به او واگذارد بهتر است ، چه اين كار در مقايسه با سهلانگارى افضل است ، و عامى نيز از آن سود خواهد برد ، زيرا عامى نفس امّاره را به عملى مباح مشغول مىكند ، و در آن حال صدور گناه از او ممتنع خواهد شد ، و نفس اگر سرگرم كارى نباشد صاحبش را به كارى سرگرم خواهد كرد ، و اگر قصد عامى در اين كار تقرّب به عالم باشد اين از بهترين موارد تقرّب به خدا خواهد بود ، چه وقت عالم ارزشمندتر از آن است كه در اين گونه كارها صرف شود ، و بدين طريق وقت او محفوظ مىماند ، و باارزشترين وقت عامى هنگامى است كه بدين كار مشغول گردد ، و بدين ترتيب به هر دو طرف خير عايد مىشود . با اين مثالى كه ذكر شد مىتوان نظاير اين اعمال و فضيلت يكى را بر ديگرى و سبب تقدّم آن را دريافت . بىشكّ دقّت در حفظ حساب لحظههاى عمر و صرف آن در آنچه بهتر است از تدقيق در محاسبهء اموال دنيا و آنچه مربوط به آن است مهمّتر و ضرورىتر مىباشد .
اينك هر گاه با اين مقدّمه آشنا شدى و برايت روشن شده كه طهارت را چهار مرتبه است بايد بدانى كه ما در اين كتاب تنها از مرتبهء چهارم آن كه نظافت ظاهر است سخن مىگوييم ، زيرا قصد ما در نيمهء نخست اين كتاب جز بيان
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى ) — صفحة 458
مساهمون: الفيض الكاشاني
ص٤٥٨