كسى كه دچار شكّ است ، و يا از تقوا بىبهره است . » « 17 » و در روايت ديگرى آمده است : « جز كسى كه از آنچه در سينه دارد به تنگ آمده است . » « 18 » و نيز به سند خود از امام موسى بن جعفر ( ع ) روايت مىكند ، كه به علىّ بن يقطين فرمود : « به يارانت دستور ده زبان خود را نگه دارند و دشمنى در دين را ترك كنند ، و در عبادت خداوند متعال بكوشند . » « 19 » همچنين شيخ صدوق به سند خود از محمّد بن عيسى نقل مىكند كه گفته است : در كتاب علىّ بن هلال خواندم كه او از امام موسى بن جعفر ( ع ) پرسيد كه آنها ( ائمّه ع ) از كلام در دين نهى كردهاند ، و اين سخن را پيروان متكلّم شما بدين گونه تأويل كردهاند كه اين نهى متوجّه كسى است كه قادر به بحث كلامى در دين نيست ، امّا كسى كه به خوبى از عهده اين امر برمىآيد از اين كار نهى نشده است . آن حضرت در پاسخ نوشت : « دانا و نادان نبايد در دين مناظره كنند ، زيرا زيان آن از سودش بيشتر است . » « 20 » و امثال اين احاديث فراوان است .
فصل : آفت برخى از انواع وعظ و تذكير
( 1 ) غزّالى مىگويد : اين صفات نكوهيده نيز بناچار جزو خصلتهاى همهء كسانى است كه به تذكير و وعظ اشتغال دارند ، و مقصود آنها مقبوليّت عامّه و به دست آوردن جاه و مقام و رسيدن به ثروت و عزّت است ، همچنين لازمهء آنهايى است كه به علم مذهب و فتوا مشغولند ، و قصدشان احراز مقام قضاوت و توليت اوقاف و پيشى جستن بر اقران و امثال است . خلاصه اين كه صفات مذكور بناچار جزو خصلتهاى همهء كسانى است كه هدفشان در تحصيل علم چيزى غير از
هامش
( 17 ) همان مأخذ ، ص 478 .
( 18 ) همان مأخذ ، ص 479 .
( 19 ) همان مأخذ ، ص 478 .
( 20 ) همان مأخذ ، ص 477 .