مايههاى اين اخلاق خالى نيست ، منتهى سعى مىكند آنها را پنهان بدارد ، و با نفس خويش مجاهده كند .
مىگويم : از جمله آنچه در نكوهش مناظره و خصومت در دين از طريق خاصّه وارد شده روايتى است از شيخ صدوق ابو جعفر محمّد بن على بن بابويه از امير مؤمنان ( ع ) كه فرموده است : « كسى كه دين را با جدل طلب كند زنديق مىشود . » « 13 » نقل شده كه مردى به حسين بن على ( ع ) عرض كرد : بنشين تا در دين با يكديگر مناظره كنيم ، فرمود : « اى فلان من به دين خود بينايم ، و راه هدايت برايم روشن است ، اگر تو به دينت نادانى برو و آن را به دست بياور ، مرا با مجادله چكار ؟ » « 14 » شيخ صدوق به سند خود از ابو عبيده نقل مىكند كه گفته است : « امام باقر ( ع ) به من فرمود : اى ابو عبيده از مجادلهگران و از كسانى كه بر ما دروغ مىبندند بپرهيز ، زيرا آنها آنچه را مأمور به فرا گرفتن آن بودند ترك كردند ، و به آموختن آنچه بدان مأمور نبودند خود را به رنج انداختند ، تا آن اندازه كه براى دسترسى به علوم آسمانى خود را دچار زحمت ساختند . اى ابا عبيده ! با مردم به اخلاق خودشان رفتار كن ، و به سبب اعمالشان از آنها جدايى اختيار كن ، ما كسى را فقيه و خردمند نمىشماريم مگر آنگاه كه آهنگ سخن را بشناسد ، سپس اين آيه را تلاوت فرمود :
وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ
» « 15 » .
و نيز به سند خود از آن حضرت روايت كرده كه فرموده است : « دشمنى دين را محو مىكند ، و عمل را از ميان مىبرد ، و شكّ به وجود مىآورد . » « 16 » و نيز به سند خود از ابى عبد اللّه ( ع ) نقل كرده است : « مخاصمه نمىكند جز
هامش
( 13 ) اعتقادات ، ص 74 ، ملحق به شرح باب حادى عشر .
( 14 ) مصباح الشّريعه ، باب 48 .
( 15 ) محمّد / 30 : . . . و حتما آنان را از طرز گفتار مىشناسى . توحيد ، صدوق ، ص 476 ، باب النّهى عن الكلام و الجدال و المراء فى الله .
( 16 ) توحيد ، صدوق ، ص 476 .