طاعاتى كه از منبع وحى اخذ شده ، و مايهء تقرّب به درگاه خداوند متعال مىباشد امكانپذير است ، تا بنده طاعات و فرمانهاى الهى را به همان صورتى كه دستور داده شده است به انجام رساند ، و نيز منوط به اين است كه بنده به گناهانى كه انسان را از رحمت خدا دور مىگرداند دانا باشد ، تا از ارتكاب آنها اجتناب ورزد . و تنها علم فقه است كه عهدهدار اين دو دانش است ، از اين رو فقه مقدّمترين و مهمّترين دانشها به شمار مىآيد . از ائمهء اهل بيت ( ع ) وارد است كه فقه ثلث قرآن است ، در اين صورت چگونه ممكن است كه آن از علوم آخرت نباشد ، و اين گفتار هرگز در شأن دانش فقه نيست . گويا غزّالى ميان خلافت حقّه پيامبر ( ص ) كه در آن رعايت و اصلاح دلهاى مردم از سوى رهبرى كه عهدهدار آن مىشود شرط است ، و سلطنت غاصبانه و ظالمانهاى كه اينها در آن شرط نيست هيچ تفاوتى قائل نشده ، و منشاء خطاى او نيز همين است .
كوتاه سخن اين كه بر هر مكلّفى واجب عينى است آنچه را از دانش فقه مورد نياز خود اوست تحصيل كند ، و آنچه مورد نياز ديگران است به طور كفايى بر او واجب است ، و در اين تفاوتى نيست كه فقه مورد نيازش از عبادات باشد يا معاملات و يا جز اينها . امّا فقه فقيهان عامّه شايستگى آن را ندارد كه به آن علم گفته شود ، تا آن را از علوم دنيا يا آخرت به شمار آورند ، زيرا چنان كه ما در جاى خود - اگر خدا بخواهد - اشاره خواهيم كرد ، فقه اينان آميزهاى از بدعتها ، نادانيها و نظريّات ساختگى گمراهكننده است .
علىّ بن ابراهيم در تفسير خود پيرامون آيه :
وَ الشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ
« 33 » روايت كرده كه آن دربارهء كسانى نازل شده است كه دين خدا را تغيير داده و با اوامر الهى مخالفت كردهاند . آيا هيچ ديدهايد كسى از شاعرى پيروى كند ، پس مقصود خداوند در اين آيه كسانى است كه با آرا و نظريّات خويش دين و آيينى را بنيان مىنهند ، و مردم از آنها پيروى مىكنند ، و نيز فرموده است :
هامش
( 33 ) شعراء / 224 : شاعران آنانى هستند كه گمراهان از آنها پيروى مىكنند .