5 كدام يك از شما ابو مسلمايد
چون ابو مسلم خراسانى به عراق آمد ، به يقطين بن موسى گفت : دوست دارم جحا را ببينم . يقطين كس دنبال جحا فرستاد و او را احضار كرد و به او گفت : خود را آمادهء رسيدن به حضور ابو مسلم كن . و سفارش كرد چون به خدمت رسيدى ، سلام بگو و بپرهيز از اينكه حركتى كنى كه او را به خشم آورى ، چون كه من از او بر تو بيمناكم . گفت : چشم . فردا كه ابو مسلم در مجلس نشست ، يقطين دنبال جحا فرستاد و او را خواند . وقتى وارد شد ، ابو مسلم در صدر مجلس نشسته بود و يقطين در كنارش . سلام داد ، بعد پرسيد : اى يقطين ! كدام يك از شما ابو مسلمايد ؟
ابو مسلم را خنده گرفت تا جايى كه دستش را جلوى دهانش گذاشت ، و قبل از اين ، وى را چنين خندان نديده بودند .
مصادر :
حمزهء اصفهانى ، الدّرة الفاخرة فى الأمثال السّائرة ، ص 138 ؛ ابو هلال عسكرى ، جمهرة الأمثال ، ج 1 ص 311 ؛ آبى ، نثر الدّر ، ج 5 ص 310 ؛ دميرى ، حياة الحيوان ، ذيل داجن ؛ ميدانى ، مجمع الامثال ، ج 1 ص 224 ؛ زمخشرى ، المستقصى فى أمثال العرب ، ج 1 ص 76 ؛ نوادر قليوبى ، ص 66 ؛ رشيد الدين و طواط ، لطائف الأمثال ، ص 92 .
مآخذ :
و نظير حكايت متن ، در : ابن جوزى ، اخبار الظّرّاف ، ص 81 ؛ و ابن عبد ربّه ، عقد الفريد ، ج 4 ص 43 ، چنين آمده است : « مردى بر شعبى وارد شد كه ايستاده بود و زنى در كنارش . آن مرد پرسيد : كدام يك از شما شعبى هستيد ؟ شعبى گفت : اين - و اشاره به زن كرد » .
و همچنين نظير ديگر ، نگا ، مجلّهء سخن ، س 19 ( 1348 ) ش 9 ص 900 ، مقالهء فريدون و همن : « برخى از داستانهايى كه فيلوگلوس
( Philogelos )
نقل نموده نظير ساير داستانهاى ابلهان است و با اندك تفاوت در ميان ملل ديگر نيز ديده مىشود : از دو نفر دو قلو يك نفرشان مرد . ابلهى نزد برادر متوفّا آمد و پس از تسليت گفت : آخر نفهميدم شما مردهايد يا برادرتان » .
حكايت اخير در ابن جوزى ، أخبار الحمقى و المغفّلين ، ص 163 ، آمده است .