باب چهارم در سخن گفتن
بدانك بارى ، عزّ شأنه ، زبان « 1 » را از جملهء عجايب صنع و قدرت « 2 » آفريده است كه « 3 » به صورت پارهاى گوشت است و بحقيقت هرچه موجود است ، زبان « 4 » از وى عبارت كند بل كه وى بابت « 5 » عقل است و هيچچيز « 6 » از احاطت عقل بيرون نيست و هرچه عقل ادراك آن « 7 » كند ، « 8 » در تحت تصرّف زبان « 9 » درآيد و بيشتر منفعت و مضرّت كه در عالم صادر شود ، منشأ و مبدأ آن از زبان « 10 » خيزد ؛ پس بنابرين مقدّمه بر عاقل واجب باشد كه زبان « 11 » خود « 12 » نگاه دارد و هرچه از آن مضرّتى « 13 » عايد شود ، نگويد . و رسول ، صلّى اللّه عليه « 14 » فرموده است « 15 » : رحم اللّه امرأ اصلح لسانه 43 . يعنى خداى ، عزّ شأنه ، رحمت كناد « 16 » بر آن كسى كه زبان « 17 » خود « 18 » به صلاح آرد و هرچه نبايد گفتن ، نگويد و چون گويد ، نيكو و با منفعت « 19 » گويد .
هامش
( 1 ) . ب و ق : زفان .
( 2 ) . ب + خود .
( 3 ) . ق ( كه ) ندارد .
( 4 ) . ب : زفان .
( 5 ) . اساس و ب : ثابت : ضبط متن براساس ق است .
( 6 ) . ق : خبر .
( 7 ) . ب و ق ( آن ) ندارند .
( 8 ) . ب + آن را .
( 9 ) . ب : زفان .
( 10 ) . ب و ق : زفان .
( 11 ) . ب و ق : زفان .
( 12 ) . ب + را .
( 13 ) . ب و ق + بوى .
( 14 ) . ب و ق : عليه السلام .
( 15 ) . ب + كه .
( 16 ) . ب : كند .
( 17 ) . ب و ق : زفان .
( 18 ) . ق + را .
( 19 ) . ق + و بوقت .