درين باب مىنويسد : « گفتند آنكه در باب آداب معيشت دنيا . . . كتابى در اخلاق انشاء كنى به رسم كتبخانهء آن حضرت . . . و چيزى چند كه در كتب اهل حكمت ديده بود و آنچه به تجربه معلوم كرده ، اكثر به عبارات خويش ارتباط و انضمام داده رعايت حسن عبارت نموده و اختصار لازم داشته اين كتاب مؤلف و محرّر گردانيد مشتمل بر بيست فصل و نام آن انيس النّاس نهاد . » « 1 »
مؤلّف در آوردن اشعار و منقولات نثرى نام سرايندگان اشعار و نويسندگان آثار منثور را نمىآورد ، مگر دو سه جا كه چون نام شاعر در متن شعر آمده بوده به نام او اشاره شده است ، صفحات 122 ، 145 ، 317 .
مؤلّف شعر هم مىسروده و گاهبهگاه اشعار خود را كه متوسّط است در متن آورده است ، مانند قطعهاى كه در مدح سلطان ابراهيم ميرزاست ( ازجمله ص 119 ) و قطعهء ديگرى دربارهء سيّد شريف ( ص 120 ) و جز آنها .
مأخذ كامل بعضى از فصول او را هم نمىتوان معيّن كرد ، مثلا در قسمتى كه به شناخت اسپ اختصاص دارد ( فصل شانزدهم ) بعضى از مطالب آن مأخوذ از قابوسنامه است و ضمنا از مطالبش برمىآيد كه آداب الحرب و الشجاعة را در دست نداشته و نمىدانيم كه مطالب ديگر آن فصل را از كدام كتاب گرفته است .
قسمتهاى سودمندتر كتاب حكايات و مضامينى است كه مؤلّف از
هامش
( 1 ) - صفحهء 11 .