يونس « 1 » ،
و كذلك حقت كلمت ربك على الذين كفروا أنهم أصحاب النار
« 2 » .
دويم : « غيابت » دو جا است :
و ألقوه فى غيابت الجب
،
و أجمعوا أن يجعلوه فى غيابت
« 3 »
الجب
هر دو در يوسف « 4 » .
سيم : « آيات » « 5 » دو جا است ايضا :
فى يوسف و إخوته آيات للسائلين
در يوسف ، « 6 »
و قالوا لو لا أنزل عليه آيات من ربه
در عنكبوت « 7 » .
چهارم :
و هم فى الغرفات آمنون
فقط در سبأ « 8 » .
پنجم :
فهم على بينت منه
در فاطر « 9 » اينچنين است .
ششم :
و ما تخرج من ثمرات من أكمامها
در حم فصّلت « 10 » ايضا .
هفتم :
كأنه جمالت صفر
يك حرف است ايضا در مرسلات « 11 » .
اين هفت مختلف فيه ، كه بعضى قرائت ايشان به افراد است و بعضى به جمع ، تاء اينها هم دراز است . و ماعداى اين پنجاه و چهار موضع است كه در اين دو فصل به تاء گرد است به اجماع ، الّا سه كلمه : « مرضات » ، « ذات » ، « اللّات » و « لات » در قوله تعالى :
و لات حين مناص
در ص « 12 » ، در بعضى مصاحف تا به « حين » پيوسته شد و در بعضى ديگر جدا . و آنجا كه جدا است تاء دراز است . و به اين چهارم در باب مقطوع و موصول اشارت خواهد شد .
الحاصل : تمهيد كرديم كه هر چه به تاء گرد نوشته شد ، وقف به هاء است اجماعا ، و آنچه به تاء دراز است بعضى به هاء وقف كردند . امّا در « مرضات » و « ذات » و « اللات » هر چهار ، خاصّه كسائى است و باقى اتباع رسم نمودند .
تنبيهات اوّل : مخفى نماند كه مراد از كلمه كه در او تاء تأنيث دراز است يا گرد ، آنچه به مظهر
هامش
( 1 ) آيات 33 و 96 .
( 2 ) غافر / 6 .
( 3 ) س : غيابة .
( 4 ) آيات 10 و 15 .
( 5 ) س : ايت .
( 6 ) آيه 7 .
( 7 ) آيهء 50 .
( 8 ) آيهء 37 .
( 9 ) آيهء 40 .
( 10 ) آيهء 47 .
( 11 ) آيهء 33 .
( 12 ) آيهء 3 .