هذا .
حاصل ، اين همه داخل وقف قبيح است مگر آنكه قارى به جهت نفس مضطرّ شود .
اكنون كه وقف كند ، اعادهء ما قبل نمايد و به اتمام رساند .
بحث دويم : در ابتداء ، و شيخ جزرى وى را نيز به چهار عدد مذكور تقسيم نمود :
ابتداء تامّ ، مثلا :
إن الذين كفروا سواء عليهم
« 1 » به ما قبل تعلّق ندارد ، نه لفظا و معنى .
و كافى ، مثلا :
فى قلوبهم مرض فزادهم الله مرضا
« 2 » به حسب معنى به ماقبل ربط دارد . و مثال اين دو قسم در اوّل آيه ذكر نموديم و در اوساط آيات استنباط مىتوان كرد .
و حسن آنكه در رؤس آيات است . . . « 3 » با وجود تعلّق مذكور ، يا ابتداء كلام مستأنف و جملهء مستأنفه در مثل :
إنما أنت منذر
در قوله عزّ و جلّ :
و يقول الذين كفروا لو لا أنزل عليه آية من ربه إنما أنت منذر و لكل قوم هاد
« 4 » . و همچنين آنكه مثلا به مضاف اليه ابتداء كند ، زيرا كه مجرور است . و سامع را ناگاه مخطيه به خاطر برسد كه ابتداء كلام را رفع مىبايد و مثال گذشت . يا ابتدا به فعل مجزوم بىحرف جزم در مثل :
أولئك لم يكونوا
« 5 » كه سامع را سبب حذف نون معلوم نيست .
تنبيهات اوّل : هر يك از وقف و ابتداء ، گاه هست كه به حرام منجر مىشود ، مثلا وقف بر « لا إله » فقط ، در « لا إله إلّا اللّه » و « هل من خالق » اگر « غير اللّه » گفته نشود ، و امثال اين . و ابتداء مثلا :
إن الله هو المسيح بن مريم
« 6 » ،
إن الله ثالث ثلثة
« 7 » ، اگر به ما قبل ، يعنى
لقد كفر الذين قالوا
« 8 » پيوسته نشود . و مثل :
و قالت اليهود يد الله مغلولة
« 9 » ،
و قالت اليهود عزير ابن الله
« 10 » ،
و قالت النصارى المسيح ابن الله
11 اگر
و قالت اليهود
و
هامش
( 1 ) بقره / 6 .
( 2 ) بقره / 10 .
( 3 ) هر دو نسخه در اين قسمت افتادگى دارد .
( 4 ) رعد / 7 .
( 5 ) هود 20 .
( 6 ) مائده / 72 .
( 7 ) مائده / 73 .
( 8 ) مائده / 73 .
( 9 ) مائده / 64 .
( 10 ) توبه / 30 .