و « المغضوب » كه حركت غين بر زبان عوام جارى است ، بلكه بعض خواصّ . و كمال ملاحظه در اداء غين لازم است كه بعضى وى را به خاء منقلب مىسازند . و ميم « عليهم و لا » مبادا مبالغه در اظهار جهت مصاحبت واو به حركت انجامد ، چون اشارت رفت كه اظهار ميم نزد فاء و واو از بواقى بيشتر است . و همزهء « يؤمنون » ناگاه مبالغه در اداء به جهت قوّت نبر و جهر و شدّت ، وى را متحرّك گرداند . و قاف « رزقناهم » ايضا كه جهر و شدّت و قلقه دارد ، و همچنين بواقى حروف قلقه . و فاء « المفلحون » كه عدم رعايت سكون به لباس لامش منجر مىسازد . و راء « أنذرتهم » كه ميان دو فتحه است . « أم لم تنذرهم » كه مجاور كسره است . و حقّ هر يكى دادن از تفخيم و ترقيق به تفصيل شرح . و حكم تنوين در « عذاب عظيم » و « عذاب أليم » و اخواتهما ظاهر است كه حكم نون است . و خاء در « و ما يخدعون » و شين « و ما يشعرون » و كاف « يكذبون » و صاد « مصلحون » كه در عدم ملاحظهء اوّل ميم كسر است « 1 » ، خا را با فتح ، و دويم را ضمّ به واسطهء انضمام عين ، و سيم و چهارم را كسر جهت مجاورت ذال و لام . و در شين مثل « اشتروا » ملاحظه به عنوانى كه در سين « نستعين » و « المستقيم » شرح رفت ، لازم است .
و ظاء « أظلم » كه به توالى چهار حركت ، نيانجامد . « 2 » و زاى « رزقا » كه اعراب مهمله اكتساب ننمايد . و زاى « كنزتم » كه بر زبان بعض جهّال كسر وى جارى است . و وراى ، اين ملاحظه ، تساهل در اداء به سينش مىگرداند . در اين دو مثال به واسطهء رخاوت ، اگر چه جهريت دارد . و در مثل « تزداد » سفارش بيشتر است ، كه قوّت دال زياد است . و ضاد « أن يضرب » كه فاء فعل مكسور نشود . و صاف گردانيدن هاء « عهد » را بعد از تلخيص عين حقّ است . و همچنين « بعهدى ، بعهدكم » و عكس اين در اعراب ، مثلا : « ألم أعهد » به همين اسلوب لازم است . و تنبيه بر اين دو كلمه بخصوصهما جهت آنكه در اداء اين هر دو ، كما هو حقّه ، بسيار از مردم عاجزند ، و اگر نه در « نعبد » و « اهدنا » سفارش سكون عين و هاء رفت . و ميم « أمواتا » به همان طريق كه در « عليهم و لا » معمول است ، بى تفاوت . و ذال « اذكروا » و تاء « تتلون » و ثاء « بعثناكم » كه اوّل و دويم را از مصاحبت ما بعد
هامش
( 1 ) در اصل چنين است .
( 2 ) س : نه انجامد .