ليك پيش سيبويه اى نامور * « آه » از اقصاى حلق آيد بدر
بعضى از ايشان سه مخرج ديدهاند * هشت مخرج ديگران بگزيدهاند
پيش بعضى چارده مخرج بود * وين نداند هر كه طبعش كج بود
پيش بعضى هر يكى را از حروف * مخرجى خاص است اى صاحب وقوف
با تو من حكم مخارج گفتهام * وين در اسرار يكسر سفتهام
باب فى إدغام الجنسين و ملاحظة . . .
چون ز يك جنسى دو حرف اندر كلام * يافته باشد ملاقات تمام
قاريان آنجا ملاحظ مىشوند * تا جدا از يكدگر وا مىكنند
تا مثالى خواهى از اين نوعها * « يبتغ غير » « 1 » است و ديگر « وجهها » « 2 »
باز در الكهف ترك نام كن * عين « تسطع » « 3 » در « عليه » ادغام كن
باز « هاء » « ماليه » « 4 » اندر « هلك » * واجب الادغام باشد ، اى « 5 » ملك
در « يوجّهه » « 6 » همين حكم آوريم * تا گمان از خاطرت بيرون بريم
مثل « فاصفح عنهم » « 7 » « سبّحه » « 8 » نيز * واجب الاظهار باشد اى عزيز
حرف « جيمى » كو رسد با « سين » و « زا » * هم ملاحظ باش و نيكو كن ادا
تا نگردد « سين » و « زا » با هم بدل * قاريان مىآورند اين در عمل
ور مثالش خواهى اى نيكو خصال * « رجسهم » « 9 » ، « و الرّجز فاهجر » « 10 » آن مثال
هر كجا ساكن نباشد « واو » و « يا » * شرط باشد احتياط ، آنجا تو را
هامش
( 1 ) آل عمران / 85 : « من يبتغ غير الإسلام دينا . . . » .
( 2 ) مائده / 108 : « ذلك أدنى أن يأتوا بالشهادة على وجهها . . . » .
( 3 ) كهف / 82 : « ما لم تسطع عليه صبرا » .
( 4 ) حاقّة / 28 : « ما أغنى عنى ماليه هلك عنّى سلطانيه . . . » .
( 5 ) س : نه .
( 6 ) نحل / 76 : « و هو كلّ على مولاه أينما يوجّهه لا يأت بخير » .
( 7 ) زخرف / 89 .
( 8 ) انسان / 26 : « و سبّحه ليلا طويلا .
( 9 ) توبه / 125 : « فزادتهم رجسا إلى رجسهم » .
( 10 ) مدّثّر / 5 .