ميرزا محمّد ، به خصوص ميرزا محمّد تقى اشراقى كه امروز در قم مرد مبرّزى است ، ميرزا باقر ربّانى [ يكى از فرزندان حاجى ميرزا محمّد مجتهد معروف به ارباب ] همه مردمان فاضلى هستند ) .
ميرزا على اكبر فيض مؤلّف تذكرهء شعراى قم در شرح حال ارباب مىنگارد :
( داهية الدّهر ، باقعة الزّمان ، ذليق اللّسان ، رشيق البنان ، اللّوذعى الألمعىّ محمّد تقى بيك ارباب ، خلف الصّدق حسنعلى بيك ، كه در قريحهء نظم و سليقهء نثر و انارت راى و كفايت معضلات و كفالت امورات ، و خبرت در عمل فلاحت و دانائى به رساتيق و مزارع حومهء ولايت و تنقيح حساب و تشخيص جمع و تلخيص فذلك ديوانى اين شهر واحدى است بىثانى . . . چنانچه هيچيك از حكّام بىمدد يراع سحر ابداعش مؤنث و تمكّن تنقيح حساب مزروعى و تبيين عوارضات ديوانى را ندارند . يكچند حواله و اطلاق مزروعى قم از نقد و جنس مفوّض و مرجوع به او بود كه در گرفتن وجوه ديوانى و رسانيدن به ارباب مستمرّى و مقرّرى ، كسر و نقصانى راه نيابد و اجحاف و تعدّى نشود . به طرز قسط و عدل جميع رعايا و برايا و صاحبان وظايف و ادارات از درستى قلمش در مهد امان غنوده بودند ، تا اينكه طواف كعبهء انس و جان ، اعنى مضجع منيف امير مؤمنان « عليه آلاف السّلام من الرّحمن » را احرام بست . قصيده در عذرخواهى از جرائم ما سبق عرض كرده از اشتغال به امور ديوانى تائب شدند . پس از آن ، اوقات را مصروف مراثى جناب سيّدالشّهدا « عليه آلاف من التّحية و الثّناء » نموده ، كتابى در بحر تقارب وقايع شهادت آن شافع محشر را به اسلوب و طرزى خوش كه هم عوام بهره برند و هم خواص فايده گيرند ، در سمط بيان دركشيد . الحق سامعين را هنگام استماع ، نظم :
بعد ازين عوض اشك دل آيد بيرون * آب در چشمه چو گم گشت ، گل آيد بيرون
و چون حضرت شاهنشاه گردون خرگاه ، ناصر الدّين شاه ، محلّ زمين و امحال قوم و جدوبت هواى قم را ملاحظه فرمودند ، از رأفت كاملى كه جبلّى ذات اقدس