نمىآوريم تا اين كه خدا را آشكار ببينيم ، مىگويد : خدا را نمىتوان ديد ، زيرا در اين آيه دو مسأله مورد مذمت قرار گرفته است : 1 - انكار كردن بنى اسرائيل ، پيامبران الهى را 2 - درخواست ديدن خدا و اين مسأله دوم ، زشت و بدتر از اولى است « 1 » .
نيز شيخ طوسى در تفسير التبيان از تفسير جامع علم القرآن ابو القاسم بلخى بهره زيادى برده است ، از جمله اين كه ، بلخى در تفسير كلمهء يضلّه مىگويد : معنى آن گمراه نيست ، بلكه فاسق است « 2 » .
ابو القاسم بلخى در ضمن نقل روايتى از ابن عباس مىگويد : معناى حروف مقطعهء قرآن را غير از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله كس ديگرى نمىداند « 3 » .
ابو القاسم بلخى مىگويد : جملهء الى حين ، در آيه 23 از سورهء اعراف ، تا روز قيامت ، معنى مىشود « 4 » .
مؤلف النقد السديد مىنويسد : ابو احمد ، پدر سيّد رضى گفت : من خطبهء شقشقيه را از ميان تأليفات ابو القاسم بلخى ، پيشواى معتزلهء بغداد پيدا كردم و اين ايام مقارن با حكومت المقتدر باللّه عباسى بود . همچنين ابو جعفر بن قبه كه از متكلمان اماميه و از شاگردان ابو القاسم بلخى بود ، خطبهء شقشقيه را از استادش در كتاب الانصاف نقل كرده است ؛ پس قبل از اين كه سيّد رضى به دنيا بيايد ، خطبهء شقشقيه از طريق ابو القاسم بلخى نقل شده بود « 5 » .
ابن ابى الحديد مىگويد : من بسيارى از مطالب خطبهء شقشقيه را از لابهلاى كتابهاى ابو القاسم بلخى به دست آوردهام ، و بخشى از اين خطبه را در كتاب الانصاف ابن قبه جستم « 6 » .
قاضى عبد الجبار مىگويد : ابو القاسم بلخى بيش از 33 جلد كتاب تأليف كرده است « 7 » .
هامش
( 1 ) - تفسير مجمع البيان ، ج 1 ، ص 115 .
( 2 ) - التبيان ، ج 4 ، ص 267 .
( 3 ) - همان ، ج 4 ، ص 340 .
( 4 ) - همان ، ج 4 ، ص 376 .
( 5 ) - النقد السديد ، ج 1 ، ص 313 .
( 6 ) - شرح نهج البلاغه ، ابن أبى الحديد ، ج 1 ، ص 158 - 159 .
( 7 ) - فرق و طبقات المعتزله ، ص 95 .