[ 600 ] محمّد بن اسماعيل بلخى
ابو الحسن محمّد بن اسماعيل بن ابراهيم بن اسماعيل بن طور بن نالون بن حريب بلخى زاهد ، از محدّثان صاحبنام زمان خود بود . او در بلخ متولد شد ، علوم را در زادگاهش فراگرفت و در بسيارى از زمينهها صاحبنظر گشت . وى بلخ را به قصد زيارت بيت الحرام و مدينة الرسول ترك كرد . بنابر نقل خطيب ، او پس از اتمام فريضهء حج به سال 423 ه . وارد بغداد شد ، مدتى در اين شهر اقامت اختيار كرد و مشغول تدريس علوم بهويژه حديث شد .
محمّد بن اسماعيل بلخى رواياتش را از طريق محمّد بن احمد ابو صالح بغدادى كه ساكن بلخ بود ، نقل مىكرد . خطيب اضافه مىكند ما از او رواياتى يادداشت مىكرديم ؛ در روايات او جاى هيچگونه ترديدى وجود ندارد « 1 » . وى شاگردان زيادى تربيت كرد كه از آن جمله مىتوان به ابو صالح شعيب بن ادريس فقيه بلخى و ابو على حسين بن على بن احمد بلخى اشاره كرد . ابو الحسن در سال 492 ه . در سن هشتاد سالگى وفات يافت « 2 » .
[ 601 ] محمّد بن اسماعيل بلخى
محمّد بن اسماعيل بلخى ، از علماى شيعه اماميه بلخ بهشمار مىرود . او از اصحاب و ياران امام هادى عليه السّلام است « 3 » .
مامقانى ، او را مجهول مىداند « 4 » .
مؤلف مجمع الرجال بدون اينكه شرح حالى آورده باشد ، از محمّد بن اسماعيل
هامش
( 1 ) - تاريخ بغداد ، ج 2 ، ص 55 .
( 2 ) - الاكمال ، ج 2 ، ص 433 ؛ دايرة المعارف آريانا ، ج 1 ، ص 943 ؛ و نيز ر . ك : المشتبه ، ج 1 ، ص 228 ؛ توضيح المشتبه ، ج 3 ، ص 192 .
( 3 ) - رجال طوسى ، ص 424 .
( 4 ) - تنقيح المقال ، ج 2 ، ص 82 .