ميان آنها به وطن بازگردد تا به مشكلات مذهبى و اجتماعى مردم رسيدگى كند . به اتفاق هم به محضر حضرت آيت اللّه سيستانى مشرف شدند و موضوع را با ايشان در ميان گذاشتند ، معظمله فرمودند : قرعه بيندازيد ، در حضور آن بزرگوار قرعه انداختند به نام آيت اللّه حاج سيّد محمّد عادل افتاد ، آيت اللّه سيستانى و آقايان ديگر اسباب و لوازم سفر آقاى عادل را فراهم كردند ، كاروان از مشهد عازم بلخ شد . اين عالم برجسته ، پس از وداع با امام هشتم عليه السّلام و علماى اعلام و ياران و دوستان همراه آن كاروان از راه هرات ، بادغيس ، فارياب ، جوزجان و سرپل به ديار عشق وارد شد و به زيارت يحيى بن زيد كه خود شهيدى از تبار كاروانيان شهداى كربلاست رسيد . آيت اللّه عادل پس از ورود به بلخاب به گرمى مورد استقبال مردم قرار گرفت .
او دوم روحانى شيعه بود كه وارد بلخاب مىشد . قبل از او مرحوم آيت اللّه حاج سيّد مسعود مغزارى بود كه در اين سرزمين مكتب امام صادق عليه السّلام را ترويج مىكرد . آيت اللّه عادل دوم مبلغ مكتب امام صادق عليه السّلام بود . مرگ سيّد شاه هلال مقارن با ورود ايشان بود .
ايشان به مردم دستور دادند كه ميت را به دستور مذهب شيعه غسل دهند و كفن كنند و خود براى نماز و تلقين ميت حاضر شدند . سپس او را طبق دستور فقه امام صادق عليه السّلام كفن و دفن كردند و اين كار براى مردم محل تازگى داشت . روضهء منور سخى شاه مردان را كه منصوب به امير المؤمنين على عليه السّلام و در شهر مزار شريف واقع است خود گواهى است بر فعاليتهاى گوناگون علماى شيعه .
از گذشته رسم بوده است كه در كوچه و خيابان و در محافل و مجالس ، مناقب اهل بيت بهويژه شاه اوليا را مىخواندند و آن سنّت تاكنون ادامه دارد كه به آن مناقبخوانى مىگويند . قدرت و كثرت شيعيان بلخ و نواحى آن سبب شد كه نظامى باخرزى چنين گويد : قبر فيض آثار امير المؤمنين على كرّم اللّه وجهه در حوالى بلخ ظاهر شد ، و طبقات خلايق از خراسان و ماوراء النهر متوجه زيارت آن حضرت شدند « 1 » . بدون ترديد همهء آن زايران شيعه نبودند ، ولى مىتوان گفت اكثرشان شيعه بودند .
كهگدايى مىنويسد : اكثر طرفداران خاندان نبوت از مردم خراسان و بلخ بودند . شايد يكى از علتهاى ظهور مرقد شاه ولايت در شهر مزارشريف اين بوده است كه بلخيان و
هامش
( 1 ) - مقامات جامى ، ص 231 .