[ 599 ] محمّد بن اسحاق طالقانى
محمّد بن اسحاق طالقانى ، از راويان برجستهء بلخ و شيعه اماميه بهشمار مىرود . اين مرد بزرگ در شهر طالقان از توابع بلخ كه اكنون خرابههاى آن در غرب رودخانه جيحون ، شرق مرو و غرب بلخ موجود است زاده شد . نيز شهرى بدين نام در همين ناحيه وجود دارد .
برخى از محققان رجالشناس محمّد بن اسحاق طالقانى را از اصحاب و ياران ابو الحسن على بن موسى الرضا عليه السّلام بهشمار آوردهاند ، و روايتى را از طريق او نقل مىكنند كه مضمون آنچنين است : من مردى را در خراسان ديدم سوگند ياد مىكرد ، و مىگفت كه معاوية بن ابو سفيان از اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و إله نمىباشد . اگر او از صحابه باشد زنم مطلقه است . فقهاى خراسان فتوا دادند كه معاويه از اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله مىباشد ، و آن مرد بايد از زنش جدا شود . در همين زمان حضرت على بن موسى الرضا عليه السّلام وارد خراسان شده بودند . آن حضرت با فقها مخالفت كردند و فرمودند : آن مرد نبايد از زنش جدا شود . فقها گفتند : به چه دليل ؟
امام رضا عليه السّلام فرمودند : من اين حرف را از روايتهاى خود شما مىگويم . شما در كتابهاى خود نقل كردهايد كه وقتى پيامبر مكّه را فتح كردند ، مردم پيرامون آن حضرت جمع شدند تا مسلمان شوند . در آن هنگام حضرت فرمودند : اى هل مكّه شما مردم خوبى هستيد و اصحاب من نيز افراد خوبى هستند ، ولى پس از فتح مكّه ديگر هجرتى وجود نخواهد داشت و مهاجرت با فتح مكّه پايان يافت . اگر كسانى مهاجرت كنند مهاجر حساب نمىشوند و نيز مسلمانان مكّه در زمرهء اصحاب قرار ندارند ؛ بر اين اساس مىتوان گفت كه معاويه از اصحاب نيست . فقها نظر آن حضرت را پذيرفتند و آن زن هم مطلقه نشد « 1 » .
هامش
( 1 ) - راويان امام رضا عليه السّلام در مسند الرضا ، ص 436 ؛ بحار الانوار ، ج 101 ، ص 158 ؛ عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، ص 168 ؛ الجامع لروات و اصحاب الامام رضا ، ج 2 ، ص 23 .