ولايت علويان منطقه بلخ را بر عهده داشت و به همين دليل لقب امير المؤمنين به او نسبت داده شده و عوام الناس مزار اين عالم بزرگوار را با مزار امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السّلام اشتباه كردهاند .
سيّد تاج الدين محمّد بن معيه كه از علماى بزرگ اماميّه است ، دامادش را مدت دوازده سال به فراگيرى فقه ، حديث ، حساب ، هندسه ، ادبيّات و انساب مشغول كرد ، ابو الحسن على بن ابى طالب حسينى بلخى كتابى به فارسى در علم انساب به سبك كتاب عمدة الطالب تأليف كرد كه حدود 276 صفحه دارد و اكنون يك نسخه از آن در كتابخانهء خديويه موجود است « 1 » . در ناسخ التواريخ و نيز الفصول الفخريّه آمده است كه سيّد فاضل ابو الحسن على بن ابى طالب حسينى بلخى از بزرگان سادات و نقباى بلخ بهشمار مىآيد « 2 » .
ابو نصر بخارى در كتاب سرسلسلهء علويّه نقل كرده است كه از جعفر حجة بن عبيد اللّه دو پسر بهجاى ماند : حسن و حسين . حسين بن جعفر حجة در شهر بلخ ساكن شد و خداوند به او فرزندانى عنايت كرد كه همگى در بلخ ماندند . ايشان از ملوك و نقباى بلخ بهشمار مىرفتند ؛ از جمله سيّد فاضل ابو الحسن على بن ابى طالب حسينى بلخى خود از نقباى بلخ است ؛ يكى از فرزندان او به نام ابو على عبيد اللّه بلخى به هرات رفت ، در آن شهر ساكن شد و در همانجا وفات يافت « 3 » .
صاحب آن روضهء مباركه مزار شريف ، يكى از اولاد احفاد امام چهارم حضرت زين العابدين على بن حسين عليه السّلام است ، كه از فرمانروايان نواحى بلخ بود و در ضمن نقابت سادات را نيز بر عهده داشت « 4 » .
علامه شعرانى ، يكى از علما و عرفاى برجستهء مصر است . وى راجع به حضرت على عليه السّلام و زيارت سخى شاه اوليا مطلبى دارد ؛ او مىگويد : عالم برزخ به شكلى است كه گويى براى ارواح خلايق حكم دريا را دارد : گاهى انسان لب دريا ماهيى را مشاهده مىكند و همينكه جايش را عوض كرد ، آن ماهى را در جاى ديگرى مىبيند و گمان
هامش
( 1 ) - اعيان الشيعه ، ج 3 ، ص 40 .
( 2 ) - ناسخ التواريخ ، ج 9 ، ص 892 ؛ الفصول الفخريه ، ص 180 .
( 3 ) - سرسلسله علويه ، ص 72 ؛ عمدة الطالب ، ص 331 .
( 4 ) - اختران تابناك ، ج 1 ، ص 522 - 562 .