5 - عمدة المقامات ، تأليف حاج فضل اللّه ، چاپ لاهور .
6 - عجايب الطبقات ، تأليف محمّد طاهر بن ابى القاسم ، 1059 ه .
7 - مناقب المحبوبين ، تأليف نجم الدين چشتى ، چاپ لاهور .
8 - سفينة الاولياء ، چاپ 1884 م نولكشور .
9 - تاريخ مقيم خانى ، تأليف محمّد يوسف منشى در بين سالهاى 1114 - 1119 ه .
10 - تذكرة المشايخ بلخ ، تأليف محمّد مؤمن بلخى ، در حدود سال 1118 ه .
11 - مفتاح التواريخ ، تأليف تامس ويليام بيل انگليسى .
در كتابهاى مذكور در بالا نوشته شده است كه لوحى از خشت سرخ را از زير زمين در داخل مرقد آن حضرت يافتهاند . چنين نكتهاى از نظر تاريخى بىاعتبار است و از صورت ظاهر خط آن معلوم است كه جعلى است . بر اين لوح اين عبارت منقوش است . هذا ولى اللّه على اسد اللّه .
بههرحال تا جايى كه توانستم در كتابهاى موثق قديمى و تواريخ ، مسالك و ممالك و اخبار باستانى جستجو كردم چيزى در اين مورد نيافتم و هرچه در اين مورد وجود دارد پس از 900 ه . نوشته شده است . به ياد دارم كه خاورشناس معروف فرانسوى ماسينيون را به سال 1320 ش . در كابل ديدم و از او سؤال كردم ، آيا دربارهء تاريخ مزار شريف كتاب و مأخذ قديمىترى را ديده و يا شنيده است ؟ وى گفت : كتاب الرحلة الهرويه ، ابو سعيد الهروى كه در قرن 3 هجرى تأليف شده است قديمىترين مأخذ در اين زمينه است و يك نسخه از كتاب مذكور در قاهره موجود مىباشد . در اين كتاب دربارهء مزار حضرت على عليه السّلام در بلخ مطالبى نقل شده است ، ولى من آن كتاب را نديدهام . دكتر حبيبى مىگويد : اگر روايت خاورشناس فرانسوى را حمل بر حقيقت كنيم اين كتاب قديمىترين مأخذى است كه در اين مورد وجود دارد . بايد ديد كه ابو سعيد هروى كيست ؟ و در كدام عصر ، و يا در كجا زندگى مىكرده است ؟ آيا كتاب مذكور وثاقت تاريخى دارد يا نه ؟ « 1 »
احتمال زيادى مىرود كه ابو سعيد هروى ، همان ابو الحسن على بن ابو بكر هروى باشد ، كه به سال 611 ه . در شهر حلب وفات يافت . او كتابى به نام الاشارات الى معرفة الزيارات دارد . اين كتاب در قاهره و شام به چاپ رسيده است و اين جملات در آن وجود
هامش
( 1 ) - مجله يغما ، سال 9 ، ش 8 ، ص 363 ، آبانماه 1335 .