[ 430 ] عطاء بن عبد اللّه بن ميسره بلخى خراسانى
ابو عثمان عطاء بن عبد اللّه بن ميسره بلخى خراسانى از مشاهير فقهاى تابعين است .
وى به سال 50 ه . در شهر بلخ قدم به عرصه وجود نهاد . مهلّب بن ابى حفره حاكم خراسان ، او و خانوادهاش را به بردگى برد و آنها ساكن شام شدند . از نوهاش عبد اللّه بن عثمان بن عطا پرسيدند ، جدّ شما اهل كجاست ؟ گفت : ما اهل بلخ هستيم . جدمان را مهلب به بردگى به شام آورد و ساكن شام شديم « 1 » .
برادرش سليمان بن عبد اللّه بن ميسره بلخى گفته است : ما اصالتا از جوزجان هستيم و از اين ديار به بلخ رفتيم « 2 » .
عطاء بن عبد اللّه بلخى روايات فراوانى از صحابه و تابعينى چون عبد اللّه بن عباس و عبد اللّه بن عمر ، ابو هريره ، ابو امامه و عقبة بن عامر نقل كرده است . او در ميان محدّثان از شهرت خاصى برخوردار بود . امام بخارى مىگويد : دربارهء اسم و كنيه عطاء بن عبد اللّه بلخى خراسانى اختلافنظر وجود دارد ؛ عدهاى او را عطاء بن عبد اللّه ، برخى عطاء بن ميسره و بعضى عطاء بن ابى مسلم نقل كردهاند . نيز عدهاى نام او را ابو ايوب ، ابو محمّد ، ابو صالح و ابو عثمان نوشتهاند . آنچه مسلم است آنكه كنيهء او ابو عثمان است .
در مورد زادگاه وى نيز اختلافنظر وجود دارد . ابو داود سجستانى او را اهل جرجان مىداند . محمّد بن اسماعيل بخارى ، ابو عيسى ترمذى و ابن حبّان او را اهل بلخ و بلخى مىدانند . محمّد بن عبد اللّه بن محمّد بن سعيد سرخسى او را از اهل سمرقند ذكر كرده است . همچنانكه قبلا بيان شد واعظ بلخى در فضايل بلخ او را اهل جوزجان مىداند .
عدهاى از بصريان او را اهل بصره نقل كردهاند و مىگويند او به خراسان رفت ، پس از مدتى به عراق بازگشت و بدين علت لقب خراسانى را كسب كرد « 3 » .
ذهبى مىگويد : عطاء بن عبد اللّه بلخى محدّث و واعظ برجستهاى بود . اكثر محدّثان
هامش
( 1 ) - موضح اوهام الجمع و التفريق ، ج 1 ، ص 151 .
( 2 ) - فضايل بلخ ، ص 83 .
( 3 ) - فضايل بلخ ، ص 83 ؛ المجروحين ، ج 2 ، ص 130 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 6 ، ص 141 ؛ تهذيب الكمال ، ج 20 ، ص 106 ؛ لسان الميزان ، ج 8 ، ص 558 ؛ الطبقات الكبرى ، ج 7 ، ص 369 .