[ 406 ] عبيد اللّه بن محمّد بلخى تاجر
ابو الحسن عبيد اللّه بن محمّد بلخى تاجر حافظ ، از محدّثان صاحبنام عصر خود به شمار مىرفت . سيرهنويسان و رجالشناسان دربارهء زندگىنامهء او چيزى ننوشتهاند ، ولى ابو عبد اللّه حاكم نيشابورى و بيهقى رواياتى را از طريق او نقل كردهاند .
احمد بن حسين بيهقى مىگويد : من ابو الحسن عبيد اللّه بلخى تاجر را در بغداد ديدم ، او اين روايت را به سندى از معاذ بن جبل نقل كرد كه معاذ گفت : من از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله شنيدم كه مىگفت : كسى كه قرآن را با صداى بلند بخواند به آن شخصى ماند كه صدقه را در حضور مردم داده باشد ، و كسى كه قرآن را آهسته بخواند مانند آن است كه صدقه را پنهانى به فقرا داده است « 1 » . حاكم نيشابورى سه روايت از او كه يكى در باب صلاة ، دوم دربارهء سورهء جن و سوم در باب شهادت است نقل كرده است « 2 » . بيهقى در سنن الكبرى ، كنيه او را ابو الحسين آورده است « 3 » .
[ 407 ] عبيد اللّه بن محمّد بن ابى قصر سجستانى
ابو القاسم عبيد اللّه بن محمّد بن احمد بن عبيد اللّه بن ابى قصر سجستانى قصرى ، از جمله محدّثان بزرگ به شمار مىرفت . او در سيستان قدم به عرصه وجود نهاد ، ولى زادگاهش را براى هميشه به مقصد ام البلاد بلخ ترك گفت و در آن شهر سكنا اختيار كرد .
او همچنين مرد صالح و جليلالقدرى بود كه خاص و عام به وى احترام مىگذاشتند . وى سخنران كمنظيرى بود و كرسى خطابت بلخ را به عهده داشت .
آن عالم فرزانه رواياتش را از طريق محدّثانى چون ابو القاسم عبد الرحمان بن
هامش
( 1 ) - شعب الايمان ، ج 2 ، ص 384 .
( 2 ) - المستدرك على الصحيحين ، ج 1 ، ص 470 ؛ ج 2 ، ص 547 ؛ ج 4 ، ص 111 .
( 3 ) - سنن الكبرى ، ج 3 ، ص 106 .