محمّد بن حامد سابادى ، ابو الحسين احمد بن حمدان بن يوسف سجستانى ، ابو نصر احمد بن محمّد بن ابى شداد ، ابو بكر بن ابى صالح بغدادى ، ابو الحسين محمّد بن موسى بزّار بغدادى و ديگران نقل كرده است . در يك سفر اين مرد جليلالقدر از راه بصره عازم زيارت بيت اللّه الحرام شد كه پس از انجام اعمال حج در راه بازگشت به بغداد رفت و در اين شهر مدتى به املاى حديث پرداخت .
راويانى چون عبد الرحمان بن عبيد اللّه سجستانى ، ابو محمّد بن عبد العزيز بن محمّد بن محمّد نخشبى حافظ و برخى ديگر رواياتى از او نقل كردهاند . نخشبى در كتاب معجم الشيوخ گفته است كه ابو القاسم عبيد اللّه سجستانى ساكن بلخ بود و تحصيلاتش را در آن شهر به پايان رسانيد . وى به سفر حج رفت كه در بازگشت به بغداد رفت و به خدمت ابو الحسين بن مظفر حافظ رسيد و مسند الشافعى را در محضر او فراگرفت .
طحاوى و مزنى مىگويند : وى از محدّثان بلخى روايت ندارد ولى در محافل و منابر و در لابلاى سخنرانيهايش رواياتى را از برخى محدّثان بلخ نقل كرده است . نيز طحاوى و مزنى مىگويند : در مسافرت به بلخ ما همراه ابو القاسم عبيد اللّه سجستانى بوديم . وى مردى متواضع بود و ما را بيش از حد احترام مىكرد . سرانجام وى در بلخ به سال 432 ه .
درگذشت . بنابر نقل برخى از محققان وى به دست تركمانان غز اسير شد ، دست و پاى او را بسته بودند و او وصيت كرد اگر من در اين حال مردم در همين حال مرا دفن كنيد ، زيرا من دوست دارم خدا را بدين حال ملاقات كنم و شكايت اين قوم را در دادگاه عدل الهى عرضه نمايم . پس از شهادت او را بدان حال دفن كردند « 1 » .
[ 408 ] عبيد اللّه بن محمّد بن احمد بن سهل بلخى
ابو بكر عبيد اللّه بن محمّد بلخى سمرقندى از نوادگان دانشمند معروف احمد بن سهل بلخى است . او به سمرقند رفت ، در اين شهر اقامت گزيد و به فراگيرى علوم پرداخت .
هامش
( 1 ) - الانساب ، سمعانى ، ج 10 ، ص 443 ؛ ج 2 ، ص 205 .