[ 404 ] عبيد اللّه بن احمد فقيه
ابو القاسم عبيد اللّه بن احمد فقيه ، از فقها و محدّثان برجستهء اماميه در شهر بلخ بود .
ابو جعفر محمّد بن على بابويه قمى معروف به شيخ صدوق رحمة اللّه عليه مىگويد : آن مرد بزرگ در شهر بلخ به من اجازهء نقل حديث داد « 1 » .
واعظ بلخى مىنويسد : نام وى عبيد اللّه و كنيهاش ابو القاسم است . او در ماه صفر سال 370 ه . به جوار رحمت حق پيوست و در هنگام وفات 56 بهار از عمرش مىگذشت . امّا مؤلف فضايل بلخ مىگويد : نام ابو القاسم بن ابى بكر بن ابى سعيد ناتمام مىباشد و به احتمال قوى نام كامل او ابو القاسم عبيد اللّه بن احمد بن ابى بكر بن ابى سعيد فقيه است . شيخ الاسلام ابو القاسم يونس بن طاهر نصيرى كه خود نيز از علماى اماميه بود مىگويد : من ابو القاسم عبيد اللّه را در خواب ديدم و گفتم خدا با تو چه كرد ؟
گفت : مرا بيامرزيد « 2 » .
فقيه ابو جعفر محمّد بن على قمى صدوق گفت : اگر من مداومت و ملازمت در ركابدارى او را نيز مىكردم يك حق از حقوق او را ادا نمىكردم « 3 » .
آيت اللّه خويى مىگويد : ابو القاسم عبيد اللّه بن احمد فقيه از مشايخ شيخ صدوق است و در شهر بلخ براى شيخ روايت نقل كرده است « 4 » .
مرحوم آيت اللّه خويى اگرچه در جلد 11 معجم او را عبد اللّه نقل كرده است ولى در جلد 12 معجم نام وى را عبيد اللّه آورده و مىگويد : در برخى از نسخ تصغير آورده شده و عبد اللّه ، عبيد اللّه شده است « 5 » .
مرحوم شيخ صدوق ( ره ) در كتاب خصال 5 روايت از طريق ابو القاسم عبيد اللّه بن احمد فقيه نقل كرده است و اينگونه مىگويد : اخبرنى ابو القاسم عبيد اللّه بن احمد الفقيه
هامش
( 1 ) - معانى الاخبار ، ص 52 ؛ من لا يحضره الفقيه ، ج 1 ، ص 27 ؛ بحار الانوار ، ج 1 ، ص 37 .
( 2 ) - فضايل بلخ ، ص 310 .
( 3 ) - همان ، ص 311 .
( 4 ) - معجم رجال الحديث ، ج 11 ، ص 113 .
( 5 ) - همان ، ج 12 ، ص 73 .