مزبور مشابهت دارد و به همان ترتيب است « 33 » . بايد گفت كه زيمرمان معتقد است همهء رسالات منطقى به روايت سريانى بوده ؛ وى اصلا از آثار پهلوى در اين خصوص ياد نكرده و گويى از آنها بىاطلاع است ، چندان كه ابن المقفّع را هم مترجم سريانى مىداند ، حال آنكه ترجمههاى وى تماما از پهلوى بوده است .
- ( ش 2 ، ) ايساغوجى يا مقدمه بر « مقولات » ( - قاطيغورياس ) ارسطو ، از فورفوريوس صورى ( 233 - ح 301 م ) كه روايتها و ترجمهها و شرحهاى متعدّدى به سريانى و پهلوى و عربى پيدا كرده است ؛ ترجمههاى سريانى در همان كتاب « ارسطو در نزد سريانيان » باومشتارك ( مذكور ) نقل شده ؛ اينك علاوه بر آنچه ياد گرديد ، مىتوان شرح ايلينوس / الياس اسكندرانى ( ن 2 س 6 م ) را به عنوان « تقاسيم ايساغوجى و مقولات » نام برد « 34 » ، كه ابن نديم در جزو آثار ترجمه شده از سريانى به عربى توسط ابن الخمّار مسيحى ( م 412 ق ) برشمارده ، متضمّن شروح و حواشى بوده است « 35 » . شرحى هم برآن به سريانى از يحيى اسكندرانى ( ح 568 م ) جزو كتب درسى مدارس مونوفيزتى بوده ، يكبار هم ايوب بن قاسم رقى آن را از سريانى به عربى ترجمه كرده است . « مقولات » ارسطو به روايت تئوفراست
Theophrastus )
/ 323 - 288 ق . م . ) - جانشين ارسطو به عنوان رئيس آكادمى آتن - هم به شرح سريانى ياد گرديده است . شرح سريانى ديگرى منسوب به « تئون / ثاون »
( Theon )
موجود است ، كه او را با تئون اسكندرانى يكى دانستهاند ، در حالى كه اين « تئون » سميرانايى مىباشد « 36 » .
- ( ش 3 ، 2 ) عبارت ( - هرمنوتيك ) ارسطو نيز گزارشهاى چندى دارد ، كه هوفمان تحت عنوان « عبارتهاى سريانى ارسطو » چاپ كرده ( ليپزيگ ، 1869 ) از جمله ترجمهء « پروبها / هيبها / پروبوس » ادسائى ( م 457 م ) به شرح « آمونيوس » كه زيمرمان اهميّت خاصى براى آن قائل شده ، گويد تمام قضاياى كتاب العبارهء ابن مقفّع از همين سنخ است ،
هامش
( 33 ) .Essays Presented . . . to R . Walzer , 1972 , pp . 527 - 528 , 537 .( 34 ) .Elias : commentaria in Prophyrii Isagogen et in Aristotelis categorias , ( ed . A . Busse ) , CLAG , vol . XVIII , Berlin , 1900 .( 35 ) . مقالهء روزنتال به عنوان « شارح ارسطو » درESsays Pre . to R . Walzer , p . 339 ./ مقدمهء دانشپژوه بر نزهة الارواح ، ص 98 .
( 36 ) .Steinscheinder , pp . ( 16 ) , ( 55 ) , ( 74 - 75 ) .