باشد كه قبلا در اين خصوص به تفصيل سخن گفته شد . يك ظرف ما قبل تاريخى تپهء علىآباد هم نمودگار واقعى تشريق بز كوهى است كه جانور سماوى فرابسته با گياه ( - درخت مقدّس ) بهطور هم نماد طلوع خورشيد طىّ آن چهار بار تكرار شده است . ظرف ديگر ما قبل تاريخى ( جمدت نصر ) كه نماد يك منطقة البروج واقعى به نظر مىآيد ، از چپ به راست پيكرهاى « بز » ( - « اوزا » سومرى ، آلفاى شلياق ؟ ) ، كژدم ، ايكو ( - اسب ) ، چيزى ناشناخته ( دوبار ) ، ماهىها ( - « آنونيتو » و « شيمماخ » بابلى ) پيوسته با يكديگر به يكرشته ( - ريكيس نونو ) و كوه مقدّس كه بر روىهم نشانگر « دروازههاى آسمانها » ست .
از يك مهر پيش از تاريخى تپهء گيان نهاوند نيز ياد بايد كرد ، كه دو نمودگار « خداى مارافساى » ( يادآور نمادهاى ستارگى ) همانا نمونههاى كهن صورت فلكى شمالى « حوّاء » ( - مارافساى ) مىباشد . هم از اعصار قديمه شكلى متضمّن نقش دو بز كوهى ، يكى با پيكر كژدم در ميان شاخ او ، گاو در بالا و يك مار كه گل چهار برگ پروانهسانى فرابسته در چنبراش - نماد ستارهء ناهيد ( - زهره ) - سپس پيكر مار آبى در حال كنار روزى ( - تشريق ) و بز كوهى در حال كنار شبى ( - تغريب ) حدود اوايل سال / 3000 ق . م تاريخگذارى شده است . همچنين شكلى ديگر متضمّن پيكر بز كوهى كه شاخ او درخت مقدّس يا كوه مقدّس را فرابسته ، زير آنها پيكر كژدم با ستارهء چهار پر مزبور ( - ناهيد ) و سمت چپ چليپاى پنج لاى - شايد همان « ايكو » ( - اسب بزرگ ) - هم بدان تاريخ وجود دارد . خلاصه آنكه اگرچه شايد نتوان از مجموع مهرهاى موجود نظام كامل نجومى را دريافت ، شاعر يونانى « هزيود » ( سدهء 8 ق . م ) گاهنامهء كار و زندگى كشاورزى را بيان داشته ، از جمله اينكه ستارگان پروين همراه با سر گاو - كه با آن يك صورت فلكى واحد را تشكيل مىدهد - و مكرّر در نقوش آمده ، در نزد ساكنان قديم عيلام و ميانرودان از اهميّت عظيم برخوردار مىباشد ؛ زيرا چنانكه گذشت تشريق آن پيكر نشانگر اعتدال ربيعى بوده است . در خصوص پيكر بز كوهى كه شاخ گرداك او با نماد خورشيد فرابسته در آن نشانگر انقلاب شتوى بوده ، به اسم بابلىاش « شوخورماش » ( - بز ماهى ) همان صورت برج جدى متعارف باشد كه يك طلوع افقى آن را هم به سال 530 ق . م در گاهنبار دوم اوستايى برابر با 29 خردادماه / 19 ژوئن ياد كردهاند ، پيكرى است كه طىّ ادوار اشكانى - ساسانى در زبان پهلوى آن را « نهازك » ( - بز كوهى ) و برج جدى را
فهرست ما قبل الفهرست ( آثار ايرانى پيش از اسلام ) ( فارسي ) — صفحة 192
مساهمون: پرويز اذكائى
ص١٩٢