محزون
ميرزا اللّه قلى فرزند شاه ميرزا سلماسى
از علم و فضل داراى بهره و در ادبيات بااطلاع بود ، كتاب « مصائب الأبرار و نوائب الأخيار » از تأليفات وى و گاهى اشعار خود را در آن آورده است ، روز جمعه دوم ربيع الأول 1230 درگذشت .
محزون
حاج زين العابدين معروف به حاج آقا ميرزا فرزند محمد ايروانى
به سال 1238 در ايروان چشم بدين جهان گشود و در سال 1256 به تبريز منتقل شده و به كار تجارت پرداخت ، براى توسعه تجارت به شهرهاى ايران و اسلامبول و مسكو و فرنگستان سفر نموده و در كار خود توفيق حاصل كرد ، ولى در اواخر عمر با مشكلات فراوان برخورد و در تبريز روز 13 ماه رجب 1304 درگذشت . در جغرافى و هندسه و نجوم و حساب ماهر و فرانسوى نيكو مىدانست . سفرنامهء فرنگستان را در سال 1279 به نام « راهنماى مسافرين » نگاشته است . با اينكه ادبيات نخوانده نيكو شعر مىگفت با تخلص « محزون » .
اين غزل از اوست :
وقت آنست كه منزل درِ ميخانه كنم * پا ز مسجد بكشم دست به پيمانه كنم
همچو پروانهصفت خويش بر آتش بزنم * در ره مغبچهگان سوزم و پروا نه كنم
زاهد ار پنبه دهد خرقه به صهبا مفروش * حاجتى نيست كه تقليد بديوانه كنم
برو اى اهل ريا اينقدرم قصه مخوان * من نه آنم كه دگر گوش به افسانه كنم
بهتر آنست كه گيرم سر زلف ساقى * با حريمان حرم عشرت مستانه كنم
و در مطلع چكامهاى كه حالات خود را سروده ، گويد :
كنم حمد بىحد به يزدان پاك * كه انسان بدينسان نموده ز خاك
پرىچهرگان را دهد رنگ و بو * سيهچشمگان را كند مشك سو