« از تهران به شيراز شب ششم حوت - حكام ايالت و ولايت - در نتيجهء غفلتكارى و لاقيدى زمامداران دورههاى گذشته كه بىتكليفى عمومى و تزلزل امنيت و آسايش را در مملكت فراهم نموده ما و تمام اهالى را از فقدان يك دولت متأثر ساخته بود ، مصمم شديم كه به تعيين شخص لايق خدمتگزارى كه موجب سعادت مملكت را فراهم نمايد به بحرانهاى متوالى خاتمه دهيم . بنابراين به اقتضاى استعداد و لياقتى كه در جناب ميرزا سيّد ضياء الدّين سراغ داشتيم ، اعتماد خاطر خود را متوجه معزى اليه ديده ايشان را به مقام رياست وزراء انتخاب و اختيارات تامه براى انجام وظايف خدمت رياست وزرايى به معزى اليه مرحمت فرموديم . شهر جمادى الآخر 1339 » .
چون روز گذشته روزنامهء « رعد امروز » در شمارهء 106 دستخط شاه را منتشر نموده و آن را دليل برائت مرتكب كودتا دانسته است ، تذكر مىدهم كه كودتا شب 3 حوت واقع و دستخط شاه شب ششم حوت به ولايات مخابره شده است و اين دستخط در اثر كودتاست و الا سابقه نداشت كه يك مدير روزنامه كه نه طى مراحل ادارى نموده و نه مقبوليت عامه داشته است ، يكمرتبه رئيس الوزراء بشود . و ديگر اينكه در اين دستخط اختيارات تامه براى انجاموظيفه خدمت رياست وزراء صادر شده و به آقا مأموريت نداده بود كه مردم را حبس كند و نيك و بد را باهم بسوزاند . چون من مردد بودم كه شخص طرف اعتماد مدير روزنامهء رعد است يا ديگرى ، تصميم گرفتم كه در صورت اول تسليم نشوم و خود را براى هرگونه پيش آمدى حاضر نمايم و پس از آنكه به وسيلهء رئيس تلگرافخانه تحقيق و معلوم شد كه مدير روزنامهء رعد است ، تصميم غير قابل ترديد خود را اجراء نموده و تلگراف زير را به شاه مخابره نمودم :
6 حوت 1299 از شيراز . بعد از عنوان ،
« دستخط جهانمطاع تلگرافى به واسطهء تلگرافخانه مركزى زيارت شد ؛ در مقام دولتخواهى آنچه مىداند به عرض خاكپاى مبارك مىرساند كه اين تلگراف اگر در فارس انتشار يابد ، اسباب بسى انقلاب و اغتشاش خواهد شد و اصلاح آن خيلى مشكل خواهد بود . چاكر نخواست در دولتخواهى موجب اين انقلاب شود و تاكنون آن را مكتوم داشته . هرگاه تلگراف مزبور برحسب امر ملوكانه انتشارش لازم است امر جهانمطاع مبارك صادر شود كه تلگراف خانه انتشار دهد » .
بلافاصله پس از مخابرهء اين تلگراف بيانيهء رئيس دولت و رئيس كل قوا رسيد و مردم بيشتر به عدم صداقت گفتههاى آنها پى برده و عموم اهل شهر برعليه حكومت جديد قيام نمودند به بهطورىكه فتح الدوله اهل طهران كه در شيراز بود و تلگراف تبريكى به رئيس دولت مخابره نموده بود در خطر جانى واقع شده و قونسول انگليس او را با خود نزد اينجانب آورد و تقاضاى تأمين نمود و آقاى سيّد ضياء الدّين طباطبايى هم چون از اوضاع شيراز مستحضر شد ، شب 10 حوت اين تلگراف را به من مخابره نمود :
« بعد از عنوان - آگاهى يافتهام كه تلگراف تصدى مرا به شغل رياست وزراء انتشار نداده و گفتهايد كه از حدوث اشكالات احتراز نمودهايد ؛ اين خبر به اينجانب معلوم داشت كه حضرتعالى از وضعيات بى
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 428
مساهمون: حسن مرسلوند
ص٤٢٨