تخطي إلى المحتوى الرئيسي

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي ) — صفحة 375

مساهمون:

ص٣٧٥
جالب توجه بود . دو ستون پيادهء رضائيه مسافت دوازده فرسخ را طى هيجده ساعت راهپيمايى متوالى و ستون پيادهء ساوجبلاغ مسافت ده فرسخ را طى شانزده ساعت راهپيمايى متوالى و ستون سوار هم با نهايت سرعت و حسن انجام مأموريت موفق به انجام كامل مأموريت خود گرديدند و حسن تربيت در زندگانى نظاميان وظيفهء يك‌ساله را كاملا ثابت نمودند . رضائيه ساعت 9 27 - 4 - 9 نمرهء 2411 سيار . فرماندهء لشكر شمال غرب سرتيپ حسن مقدم .
شرح
( 3 ) - از اديب السلطنهء سميعى نوشته‌هايى به‌جا مانده كه شرح اين مأموريت و واقعهء كودتا را به درستى شرح داده است ؛ به لحاظ اهميت تاريخى اين نوشته‌ها ، قسمتى از آن نقل مىگردد : « . . . دوسه روز پيش از كودتا به دولت خبر رسيد كه اردوى بزرگى از قزاق به رياست رضا خان رئيس اترياد همدان تشكيل يافته و به قصد كودتا از قزوين به‌سوى تهران رهسپار شده است . اين خبر ناگهانى بالطبيعه اركان دولت را يكباره متزلزل ساخت و هول و فزعى در كابينه انداخت و از همان ساعت به اتخاذ تدابير لازمه و تداركات نظامى و تجهيز قواى ژاندارمرى و سنگربندىهاى فورى در حوالى و دروازه‌هاى شهر پرداختند . مرحوم قاسم خان والى ( سردار همايون ) را هم كه رئيس بريگاد قزاق بود ، مأمور كردند كه خودش به طرف قزوين رفته و اردوى قزاق را از اجراى تصميمى كه گرفته‌اند باز داشته و از آمدن به تهران مانع شود . ولى روز دويم اسفند در موقعى كه وزراء مشغول صرف ناهار بودند ، خبر آوردند كه سردار همايون مراجعت كرده و آمده است كه نتيجه مسافرت خود را به دولت گزارش بدهد . فورا او را خواستند و بر سر ميز نشاندند كه در صرف غذا شركت و ضمنا شرح مسافرت خود را بيان كند . معلوم است كه آن بيچارهء بدبخت كه كله خورده و دست از پا درازتر از آن مأموريت برگشته بود ، با حال گزارش دادن ، خودش نتوانست غذايى بخورد ، سهل است با بيانات مضطربانهء خود آن غذاهاى رنگين و لذيذ را به كام وزراء نيز تلخ‌تر از زهر مىكرد و فىالجمله اميدى را هم كه براى دولت باقى بود مبدّل به يأس ساخت . وزراء با كمال نوميدى و آشفتگى از سر ميز ناهار برخاسته به اطاق جلسه رفتند ، ولى نه حال نشستن را داشتند و نه ياراى سخن گفتن و چاره‌جويى كردن ، و بالاخره گفتند نشستن ما در اين اطاق با اين خبرهاى يأس‌آور هيچ نتيجه ندارد جز اينكه وزير جنگ و همدستان او به تعقيب اقدامات دفاعيهء خود بروند و ما هم به خانه‌هاى خود برويم و اوّل مغرب در منزل رئيس الوزراء جمع شويم و ببينيم در ظرف آن دوسه ساعت كار به چه صورت افتاده و چه خبرهاى تازه‌ترى از اردوى قزاق رسيده است و ما را چه بايد كرد . اين رأى مورد موافقت شد و همه برخاستند و رفتند . من هم دست و پاى خود را جمع كرده مىخواستم از اطاق جلسه بيرون بيايم ، ناگاه