سيبرى تبعيد مىشود و تا پس از شهريور 1320 در سيبرى مىماند و پس از آن تاريخ به ايران باز مىگردد .
رحيم افتخارى در سال 1363 خورشيدى در ايران وفات يافت .
م : 1 - مصاحبه حضورى مؤلف با يوسف افتخارى برادر رحيم افتخارى .
افتخارى ، يوسف
يوسف افتخارى فرزند حسين تاجرباشى [ افتخار التجار ] در حدود سال 1281 خورشيدى در محله عالىقاپوى اردبيل به دنيا آمد .
تحصيلات ابتدايى را در اردبيل بپايان رساند و سپس بدليل اغتشاشات ناشى از انقلاب مشروطيت و تعطيلى مدارس ، جهت ادامهء تحصيل در 16 سالگى به روسيه رفت ، تا نزد برادرانش كه ساكن عشقآباد و باكو بودند به تحصيل بپردازد . او پس از پايان دورهء مدرسهء ايرانى « اتحاد » در باكو ، به مسكو رفت و از نزديك شاهد جريانات انقلاب روسيه بود . پس از پيروزى انقلاب در روسيه ( 1917 م ) او كه بشدت تحت تأثير انديشهء سياسى انقلاب واقع شده بود در سال 1922 ميلادى به دانشگاه كمونيستى « كوتو » رفت تا با مبانى و اصول ماركسيسم ، لنينيسم از نزديك آشنا شود 50 . در دانشگاه كمونيستى « كوتو » او با فلسفه « ماركس » و « لنين » آشنا شد و تاريخ احزاب و تاريخ نهضتهاى جهانى و غيره را آموخت .
يوسف افتخارى در سال 1925 يا 1926 ميلادى در كنگرهاى كه در روسيه جهت تعيين خط مشى كمونيستهاى ايرانى و همچنين دولت اتحاد جماهير شوروى در مقابل رضا