( شهر رى ) در آرامگاه « سعد الدوله » به خاك سپرده شد .
م : 1 - بامداد ، مهدى . شرح حال رجال ايران ، ج / 1 .
2 - باستانى پاريزى ، محمد ابراهيم . تلاش آزادى .
3 - قزوينى ، محمد . يادداشتهاى قزوينى . ج / 8 - 7 . به كوشش ايرج افشار .
4 - علوى ، ابو الحسن . رجال عصر مشروطيت .
5 - ملكزاده ، دكتر مهدى . تاريخ انقلاب مشروطيت ايران . 6 - بيست و هشت هزار روز از تاريخ
6 - بيست و هشت هزار روز از تاريخ ايران و جهان ، ضميمه روزنامه اطلاعات شماره 271 و 278 .
افتخار الحكماء ، اسماعيل
ميرزا اسماعيل ملقب به افتخار الحكماء كه متولد طالقان است پس از تحصيل علوم ادبى ، رياضيات ، طب و فلسفه و مدتى طبابت در « تهران » و « بارفروش » و سفرى به « پطرزبورگ » همراه يكى از شاهزادگان بعنوان طبيب سفرى ، سرانجام در سال 1285 قمرى براى تحصيل حكمت اشراق به سبزوار رفته و در حوزه درس « حاج ملا هادى سبزوارى [ اسرار ] » ( متوفى 1289 ق ) حاضر مىشود . « ملا هادى » كه او را شاگرد با استعدادى مىيابد رو به شاگردان خود كرده مىگويد : « غالب شماها در علوم رياضى كم اطلاعيد . اين ميرزاى طالقانى ، رياضى خوب مىداند از او استفاده كنيد و رياضى نزد او بخوانيد » . پس از فوت « ملّا هادى » دو سال ديگر از حوزهء درس « آخوند ملا محمد كاظم » پسر « اسرار » استفاده مىكند .
افتخار الحكماء سپس در سبزوار به كار طبابت و تدريس پرداخت . صبحها مطب داشت و بيماران را درمان مىكرد و عصرها براى طلاب ، حكمت اشراق ، طب قديم ، رياضى ، بلاغت ، اصول و موسيقى و ديگر علوم را درس مىگفت . او با طب جديد هم آشنا بوده ، مختصرى فرانسه مىدانسته و گاهى هم شعر مىسروده .
« دكتر قاسم غنى » دربارهء وى مىگويد : « حكيم آزادى بود كه به هيچچيز عقيده نداشت . كاروانسرايى را وقف بر مقبره [ مقبره « حاج ملا هادى » و مقبرهء خصوصى خودش ] كرده بود و شبهاى جمعه در آنجا روضه مىخواندند و اين كارها را براى جلوگيرى از تفسيق و تكفير لازم داشت . مجلس شرب او بسيار بد بود ، زيرا زود مست مىشد و همه را اذيت مىكرد . اولا به خدا و مقدسين و مقدسات بد مىگفت ، گاهى زياد مىگريست . [ افتخار