عبقرى ( 1300 - )
ميرزا صادق حسان ، با كنيت « ابو على » كه تخلّص خود را در شعر « عبقرى » قرار داد ، در همدان تولد يافت و در مكاتب قديم خواندن و نوشتن آموخت و قرآن تعليم گرفت و در آن شهر نشو و نما كرد و در كسب دانش تا حدّ امكان كوشيد و به شغل مكتبدارى اشتغال ورزيد و سرانجام در سال 1300 هجرى شمسى چشم از جهان بربست و در زادگاهش مدفون گرديد .
شادروان دكتر مهدى درخشان در جلد دوم « بزرگان و سخنسرايان همدان » دربارهء ميرزا صادق عبقرى مىنويسد : « قريحه و طبع شعر داشت ، نسخهء خطى اشعارش در همدان در دست است . آثار وى عبارت است از : ديوان غزليّات و ترجيعات ؛ و ديگر كتاب امثال العليا كه به نثر نوشته و محتوى دستورهاى دينى و اخلاقى است ؛ ديگر كتاب مفرّح القلوب در مناجات با قاضى الحاجات كه با اين دو بيت آغاز مىشود :
رحمن و رحيم است و ودود است إله * هم صاحب مهر و لطف وجود است إله
عالم همه ممكنالوجودند ، بلى ! * باللّه كه واجب الوجود است إله
اين كتاب در پانصد بيت عربى و فارسى به قطع كوچك بغلى به انضمام قسمتى از اشعارش در شصت صفحه به چاپ رسيده است . ديگر منظومهء حمّام الاجنّه است قريب يك هزار و سيصد بيت كه به وزن مثنوى مولوى سروده و در آن قصّهها و حكايات و امثال مختلف آورده است و در آخر چنين مىسرايد :