قرن سيزدهم و اوائل قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
شرح حال او در كتاب « المآثر و الآثار » اعتماد السلطنه آمده است . و خود او در كتاب رجالى خويش به نام « مرآة المراد » شرح حال خود را آورده است . در آن كتاب مىنويسد : « كه در سال 1247 ه .
ق ، به دنيا آمده است ، و تحصيلات خود را پيش علماى قزوين ، اصفهان و عراق انجام داده است ، تا اينكه او را در سال 1269 ه . ق ، به قزوين به فراخوانده شده است ، و در آن شهر ازدواج نموده و اقامت ورزيده است . »
او تأليفاتى دارد ، كه يكى از آنها حاشيه بر « تفسير صافى » است ، كه تا پايان سوره بقره آمده است . و آن يك نوع تفسير كلامى و فلسفى است . و از ديگر آثار او « البداء » و « الجبر و التفويض » و « حاشيه بر اشارات » مىباشد . او پنج فرزند داشته است . كه سومين آنان ، ميرزا حسين نام مىباشد ، كه در تاريخ 1279 ه . ق ، متولّد گرديده است . و هم اوست ، كه تاريخ وفات پدر را به حاج آقا بزرگ تهرانى ، خبر داده است . پنجمين فرزند او شيخ عبد اللّه نامى مىباشد ، كه يك ماه پس از فوت پدر به دنيا آمده است ، و ساكن قزوين مىباشد . . . . » « 1 »
681 . رسالهء نوريّه كرمانى [ م 1307 ق ]
مؤلّف آن ، مرحوم حاج محمد رحيم فرزند محمد كريم خان كرمانى ، يكى از اعيان تفسيرى اوائل قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
تفسير او به نام « رساله نوريّه » پيرامون آيه 35 ، از سوره بيست و چهارم قرآن مجيد ، معروف به آيه « نور » ، مىباشد .
نويسندهء آن در سال 1248 ه . ق ، متولّد ، پس از مرگ پدر ، كرمان را به مقصد تهران ، ترك گفته است .
و در تهران به سال 1307 ه . ق ، از دنيا رفته است . او در فقه ، حديث و تفسير و جز آنها آگاهى بسزائى داشته است . « 2 »
چاپ اين كتاب در سال 1305 ه . ق ، در تهران ، انجام پذيرفته است . « 3 »
682 . الرّق المنشور يزدى [ م 1307 ه . ق ]
مؤلف آن ، سيد حسين بن سيد مرتضى طباطبايى يزدى ، از خطبا و متكلّمين شيعه و از اعيان تفسيرى ، در اواخر قرن سيزدهم و اوايل قرن چهاردهم هجرى مىباشد . او كه خطيب بلندآوازه در كشورهاى اسلامى از آن ميان ايران و عراق و هندوستان بوده است . تفسيرى پيرامون آيهء نور دارد ، كه در يك مجلد به زبان عربى و به شيوهء كلامى مىباشد .
مؤلّف محترم در اين اثر نورانى با بهرهگيرى از روايات و احاديث ائمّه اطهار به تفسير و تأويل آيهء نور پرداخته است . و آن را بر 18 لمعه ، ترتيب داده است . اين كتاب در سال 1300 ه . ق ، در تبريز ، به چاپ رسيده است . « 4 »
683 و 684 . رسالات تفسيرى نقوى [ م 1307 ه . ق ]
مؤلّف آن ، دو اثر ارزشمند عالم جليل و فقيه نبيل سيد العلماء مرحوم سيد محمد ابراهيم بن سيد محمد تقى هندى فرزند سيد حسين ، يكى از اعلام فقهى و تفسيرى ، اوايل قرن چهاردهم هجرى مىباشد . از اين عالم بزرگ آثار نفيس فقهى و كلامى
هامش
( 1 ) الذريعة ، ج 6 ، ص 45 ، كد معرفى 216 .
( 2 ) ادبيات فارسى بر مبناى استورى ، ص 240 .
( 3 ) مؤلّفين خان بابا مشار ، ستون 1609 ، ج 3 ، ص 115 ؛ المآثر و الآثار ، ص 147 ؛ رجال بامداد ، ج 3 ، ص 397 .
( 4 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 560 ، به نقل از منابع :
الذريعة ، ج 11 ، ص 246 و ج 4 ، ص 304 و ج 18 ، ص 368 - نقباء البشر ، ج 2 ، ص 656 - معجم الدراسات القرآنية ، ص 169 .