هجرى بود . او به سمت شيخ احمد احسائى ، تمايل داشت . و در نوشتهها بيشتر از او تجليل و احترام مىنمود ، و نقش مهر او « رق الحسن الزّكى » بود . او آثار مخطوط فراوانى را تملّك نموده است ، و تملّك خود را بر آنها نگاشته است .
* آثار و تأليفات
اللئالى الثمينة در تفسير برخى از آيات قرآن مجيد و اصول فقه كه برخى از مباحث آن را در سال 1303 ه . ق ، به اتمام رسانده بود . » « 1 »
672 . الخيرات الحسان نجفى [ م 1303 ه . ق ]
مؤلّف آن ، مولى شيخ محمد رضا الغروى معاصر مؤلف « البضاعة المزجاة » كه در جلد 3 ، صفحه 127 ، معرّفى شده است . اين تفسير با خطّ خود مؤلّف ، در كتابخانهاش موجود مىباشد . او تأليفات و آثار و ديوانى نيز دارد . « 2 »
673 . تفسير نائينى [ م 1305 ه . ق ]
مؤلّف آن ، مرحوم ميرزا محمد نائينى ، يكى از اعيان تفسيرى اوائل قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
تفسير او ، پيرامون آيه شريفه نور ( آيه 35 از سوره 124 ) مىباشد . كه جهت حاج ميرزا آقاسى صدر اعظم دوران قاجاريه نگارش داده است . اين تفسير در كتابخانه ملى ج 2 ، ص 314 ، تحت شماره 789 از سدهء سيزدهم به خامهء نگارنده ، معرّفى شده است . » « 3 »
674 . تفسير شيخ احمد شاهرودى [ م 1305 ه . ق ]
مؤلّف آن ، علّامه شيخ احمد بن مولى محمد علىّ بن مولى محمد كاظم شاهرودى يكى از اعلام تفسيرى قرن چهاردهم هجرى قمرى مىباشد .
او و پدرش از شاگردان صاحب ضوابط و جدش از علماى مدافع شريعت بودهاند .
تأليفات و تصنيفاتى در ردّ شبهات نصارى دارند . يكى از آنها « ازالة الأوهام فى الرّد على منابع الإسلام » مىباشد . « 4 » و ديگرى « الحقّ المبين در ردّ بهايىها » ، مىباشد . « 5 » و باز مرآة العارفين در ردّ آن فرقه ضالّه . « 6 » اين شخص با اين روح اجتماعى و اعتقادى طبعا صاحب تفسير خواهد بود ، كه در اعيان الشيعة ثبت كرده است . « 7 »
او در اين تفسير به كلمات شيخ طنطاوى پرداخته ، و آنها را ردّ كرده است .
675 . استقصاء الأفحام [ م 1306 ه . ق ]
مؤلّف آن ، علّامه نامى مير حامد حسين بن سيد محمد تقى بن محمد بن حسين بن حامد حسين بن زين العابدين موسوى هندى نيشابورى ، يكى از اعيان تفسيرى قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
موسوعه بزرگ « عبقات الانوار » بهترين شاهد فضل و تلاش صادقانهء اوست ، و نشان مىدهد ، او يكى از اساتيد فنون حديث و روايت و يكى از كاوشگران بزرگ قرآن مجيد مىباشد .
موضوع تفسير فوق پيرامون آيات نازله در شأن عترت طاهره ( ع ) مىباشد ، كه در پاسخ مؤلّف ،
هامش
( 1 ) تراجم الرّجال ، ج 1 ، ص 152 ، كد معرّفى 263 .
( 2 ) معجم مؤلّفى الشيعة ، ص 293 - الذريعة ، ج 7 ، ص 286 ، تحت كد 1405 .
( 3 ) ادبيّات فارسى بر مبناى استورى روسى ، ص 225 و ج 3 ، ص 56 - چاپ 1355 .
( 4 ) الذريعة ، ج 1 ، ص 528 ، كد معرّفى 3579 .
( 5 ) الذريعة ، ج 7 ، ص 37 ، كد 189 .
( 6 ) الذريعة ، ج 20 ، ص 277 ، كد 2955 .
( 7 ) الذريعة ، ج 20 ، ص 277 ، كد 2955 - علماى معاصرين اعيان الشيعة ، ج 8 ، ص 442 .