و اوايل قرن چهاردهم مىباشد . تفسير او كه از سال 1270 ه . ق ، شروع شده است . نخست به تفسير سوره فاتحه و توحيد پرداخته است ، و در پايان سوره توحيد ، 17 مورد از عقائد و افكار شيخيّه را در مورد صفات خدا و علم پيشوايان معصوم ( ع ) ، معراج و معاد جسمانى ، نقل و بازگو سپس آنها را پاسخ گفته است . در مسئله معاد و معراج به ديگر تأليف خود ( الآفات الرضوية ) حواله داده است . و در مورد پاك بودن خون معصوم ( ع ) ، به كتاب « مشكاة الانوار » ، خويش ارجاع داده است . » « 1 »
658 . تفسير بهاء الدّين [ زنده در 1301 ه . ق ]
مؤلّف محترم آن ، مولوى بهاء الدّين هندى ، از علما و مفسّران شيعه در هندوستان ، در اواخر قرن سيزدهم و اوايل قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
تفسير او در دو مجلّد به زبان فارسى و عربى به شيوه كلامى و روايى ، مشتمل بر تمام قرآن كريم ، از آغاز تا پايان سوره الناس ، مىباشد .
مؤلف محترم ، در اين اثر تفسيرى پس از ذكر آيه و ترجمه فارسى به سبك كلامى و استدلالى با بهرهورى از روايات و احاديث خاندان عصمت و طهارت ( ع ) ، به تفصيل و تأويل آيات پرداخته است . مجلّد اول آن شامل نصف قرآن كريم است .
اين تفسير در حاشيه تفسير لوامع التنزيل به سال 1301 ه . ق در هندوستان ، به چاپ رسيده است . « 2 »
659 . مصباح المفسّرين شيروانى [ زنده در 1301 ه . ق ]
مؤلّف آن ، ابو الحسن محمد الحسينى ، يكى از اعيان تفسيرى اواخر قرن سيزدهم و اوائل قرن چهاردهم هجرى مىباشد . مرحوم حاج آقا بزرگ ، در حقّ او مىنويسد : « مصباح المفسّرين » در تفسير آيهء نور تأليف سيد ابو الحسن محمد بن السيد محمد حسينى شيروانى ، از علماى اماميّه مىباشد .
* آغاز آن
« الحمد للّه الذى جعل آية النور مشكاة لهدايته و مصباحا لمعرفة سرّه و آيته . » نويسندهء آن اظهار مىدارد ، كه در سال 1301 ه . ق ، از تأليف آن فارغ شده است . و نام تاريخى آن « قرّة عين المفسّرين » بوده است . در پايان كتاب ، برخى از خواصّ سورهء نور را ذكر كرده است .
اينجانب نسخهء آن را در كتابخانه رضويّه ( ع ) در سال 1365 ه . ق ، ديدم . » « 3 »
660 . رسالات تفسيرى زنوزى خوئى [ م 1301 ه . ق ]
مؤلّف آن ، عالم جليل القدر مولى سيد ابو الحسن علىّ بن ميرزا محمد حسن بن عبد الرسول حسينى زنوزى خوئى ، يكى از اعلام قرن سيزدهم هجرى مىباشد . او از شاگردان مرحوم شيخ مرتضى انصارى ، ( متوفّى 1281 ه . ق ) ، اعلى اللّه مقامه الشريف مىباشد . و تفاسير او پيرامون دو سوره مباركه « فاتحة به نام تحفهء جهان » و ديگرى به نام « منبع الكرامة » پيرامون سورهء شريفهء « يوسف » ، مىباشد .
* ديگر آثار و تأليفات
او علاوه بر رسالهء تفسير فوق تأليفات ديگرى نيز دارد ، كه كتاب لمعه نورانيّه و برقهء رحمانيّة از آنها مىباشد . تفسير نخستين در فهرست كتابخانه مركزى دانشگاه تهران ، ج 1 ص 1895 ، تحت شماره
هامش
( 1 ) الذريعة ، ج 20 ، ص 44 ، كد معرفى 414 .
( 2 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 559 به نقل از الذريعة ، ج 4 ، ص 265 - معجم الدراسات القرآنية عند شيعه الامامية ، ص 80 .
( 3 ) الذريعة ج 21 ، ص 120 كد معرّفى 4217 .