كتاب « بزرگان تنكابن » به نقل از كتاب فوق ، اسامى آنها را آورده است ، كه بالغ بر 57 عنوان مىشود ، از ميان آنها ، تعدادى مربوط به قرآن و تفسير ارزشمند آن مىباشد كه اسامى آنها به اين صورت آمده است :
1 . خلاصة التفاسير .
2 . تفسير آيه « قاب قوسين او ادنى » .
3 . تفسير الآيات المشكله .
4 . تفسير و شرح اسرار بسمله . « 1 »
نگارنده خود موفّق به رؤيت و مشاهدهء هيچكدام از اين تفاسير نامبرده ، نگرديده است .
يقينا اين گنجينههاى ارزشمند پيش اولاد و احفاد وى ، يا كتابخانههاى شمال ، محفوظ و نگهدارى مىگردد .
فقط در فهرست كتابهاى خطّى كتابخانه آية اللّه مرعشى ، ( ج 15 ، ص 93 ) ، از تفسير و شرح « بسمله » و تفسير سوره اخلاص او ، يادى شده است ، شايد مقصود همان اسرار بسمله بوده باشد ، كه بخشى از آن در سوره اخلاص بازگو شده است ، و يا خود عنوان تفسيرى ديگرى مىباشد .
از 57 عنوان كتابهاى فوق ، فقط سه عنوان از تأليفات وى ، به چاپ رسيده است بقيّه خطّى مىباشد « 2 » .
در ج 11 ، ص 210 الذريعة ، كتاب خلاصة الأخبار مرحوم تنكابنى به اين ترتيب معرّفى شده است : « خلاصة الأخبار فارسى در قصص انبياء ، مرسلين و ائمّه ( عليهم السلام ) و مناقب و معجزات و برخى از اخلاق و صفات و برخى از مطالب مربوط به معاد و رجعت مىباشد ، كه ضمن يك مقدمه و 88 باب و خاتمه تنظيم يافته است ، و فراغت از تأليف آن در سال 1250 ه . ق ، و طبع آن در سال 1275 ه . ق ، رخ داده است ، در پايان كتاب مؤلّف بيست عنوان از تأليفات ديگر خود را آورده است . » « 3 »
592 . آيات الفضائل پيشخدمت [ زنده در 1280 ق ]
مؤلّف آن مرحوم ميرزا على فرزند رستم تبريزى ، مشهور به « پيشخدمت » ، يكى از اعلام تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
مؤلّف محترم كه از علما و محقّقان دوره قاجار به شمار مىآيد ، اثر تفسيرى خود را به زبان فارسى در بيان و شرح آيات نازله در فضائل امير المؤمنين على ( ع ) و ائمّه معصومين ( ع ) قرار داده است . آيات مذكوره را از قرآن كريم استخراج ، سپس به تفصيل و تأويل آنها پرداخته است ، و به ناصر الدّين شاه قاجار اهدا كرده است .
اين تفسير در سال 1273 ه . ق ، در تهران به اهتمام مرحوم حاج سيد على چاپ سنگى شده است . « 4 »
593 . تفسير عبد الجواد [ تأليف در 1280 ق ]
مؤلّف آن عالم بارع عبد الجواد بن محمد جعفر ، يكى از اعلام تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
صاحب التراث العربى فى خزانة مخطوطات المرعشى مىنويسد : « تفسير فوق يك تفسير فشرده و مختصر ادبى است . كه بيشتر بر محور ادبيّات
هامش
( 1 ) بزرگان تنكابن ، ص 256 .
( 2 ) بزرگان تنكابن ، ص 259 - 256 ؛ ضمنا شرح حال او در الذّريعة ، ج 4 ، ص 39 و ج 7 ، ص 210 ، و ج 11 ، ص 333 - الكرام البررة قسمت مخطوط - فهرست كتابخانه رضوى ، ج 5 ، ص 276 ؛ مؤلفين كتب چاپى خانبابا مشار ، ص 3765 آمده است .
( 3 ) الذّريعة ، ج 11 ، ص 210 ، تحت كد 1029 .
( 4 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 555 به نقل از منابع :
الذريعة ، ج 1 ، ص 48 - مؤلفين كتب چاپى ، خانبابا مشار ، ج 4 ، ص 247 - معجم الدراسات القرآنية عند الشيعة الامامية ، ص 7 - فهرست كتابهاى چاپ فارسى ، خانبابا مشار ، ج 1 ، ص 130 .