زمينه معاد جسمانى يا روحانى و اوصاف قيامت و خلقت آسمانها و غيره مىپردازد ، و از طريق عقل و حديث آراء شيخيّه را رد مىكند . نسخهء اصلى به خط مؤلّف در كتابخانه شيخ محمد صالح برغانى ، در كربلا ، موجود است . » « 1 »
596 . تفسير حسن مراغى [ زنده در 1284 ق ]
مؤلّف آن ، عالم بارع ، ميرزا حسن بن عبد الرحيم مراغى ، از اعلام تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
اين تفسير گزارش مختصرى از سوره فاتحه مىباشد ، كه مشحون از احاديث و اخبارى است ، كه از پيامبر بزرگوار اسلام ( ع ) و پيشوايان معصوم ( ع ) روايت شده است به ويژه در تفسير آيه شريفه
« اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ »
( سورهء فاتحه آيهء 6 ) كه بحث تفصيلى را پيرامون راه راست انجام داده است .
* آغاز آن
« الحمد للّه الذى ليس كمثله شىء ، و هو السّميع البصير و الصّلاة على الوجه الكريم و الأصل القديم . »
* محل نگهدارى
اين تفسير در فهرست نسخههاى خطى كتابخانه آية اللّه مرعشى ، در قم ، دو بار معرّفى شده است .
يكبار تحت كد 884 ، كه به خطّ محمّد بن علىّ بن احمد قراجهداغى به سال 1284 ه . ق ، استنساخ يافته است ، و بار دوّم تحت شماره 2027 ، در جلد ششم فهرست كه به خط رستم بن بيجن ، به سال 1261 ه . ق ، استنساخ گرديده است . « 2 »
597 . تفسير لكنهوئى [ م 1285 ه . ق ]
مؤلّف تفسير « ينابيع الأنوار » عالم جليل و فقيه نبيل مرحوم حاج سيد محمد ابراهيم بن سيد محمد تقى بن سيد العلماء سيد حسينى بن سيد دلدار على نقوى هندى لكنهوئى « 3 » ، يكى از اعيان تفسيرى شيعه در اواخر قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
او يكى از علماى خدمتگزار فقه و ادب و تفسير بود و آثار و تأليفاتى دارد ، كه يكى از آنها :
1 . امل الآمل فى تحقيق بعض المسائل فى الكلام .
2 . تكملة ينابيع الأنوار فى تفسير القرآن اين تفسير شامل سه جزء از قرآن عظيم در سه مجلّد مىباشد .
3 . البضاعة المزجاة مىباشد . « 4 »
صاحب الذريعة مىافزايد : « اين تفسير پيش نوهاش سيد على نقى نقوى ابن ابى الحسن فرزند مؤلّف يافت مىشود ، آنچنانكه كتاب امل الآمل نيز ( كه در جلد م ص 350 ) معرّفى شد ، پيش او
هامش
( 1 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 555 ، به نقل از منابع سيره آل البرقانى شيخ آقا بزرگ تهرانى ( خطى ) - شخصيت شيخ انصارى ، ص 229 ؛ الكرام البررة ، ج 1 ، ص 327 ؛ مستدركات اعيان الشيعة ، ج 2 ، ص 304 ؛ المستدرك على معجم المؤلفين ، ص 203 ؛ مقدمهاى بر فقه شيعه ، ص 115 ؛ مقدمه موضوعه فى فقه شيعه ، ج 1 ، ص 49 ؛ معجم المؤلفين العراقيين ، ج 3 ، ص 560 .
( 2 ) التراث العربى ، ج 2 ، ص 84 .
( 3 ) لكنهو : يكى از شهرهاى بزرگ هندوستان مىباشد با جمعيت يك و نيم ميليون نفرى و يكى از مراكز پرجمعيت شيعه در هندوستان مىباشد . شيعيان آن شهر بيش از نصف جمعيّت ساكنان آن شهر را تشكيل مىدهند . در آن شهر تعدادى از مدارس دينى و مراكز مذهبى و امامبارهها ( حسينيّهها ) وجود دارد و مدرسة الواعظين يكى از مدارس مركزى آن شهر است كه داراى كتابخانه ، چاپخانه و انتشارات مىباشد . مجله البعث الاسلامى از اين مدرسه ، انتشار مىيابد . نويسنده در سال 1400 ه . ق از آن شهر و مراكز اسلامى و علماى امامى آن منطقه ديدارى داشته است . جاى اسف است كه كتابهاى كتابخانه در اثر رطوبت هوا در حال از بين رفتن بودهاند .
( 4 ) علماى معاصرين خيابانى ، ص 235 .