به كرمانشاه برگشت ، و به تأليف و تصنيف و ارشاد مردم ، پرداخت ، و آثارى از خود به يادگار گذاشت ، كه يكى از آنها تفسير قرآن مجيد مىباشد .
* ديگر آثار و تأليفات
مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى ، در طبقات اعلام الشيعة ، شرح حال تفصيلى ، او را آورده است ، و در شمار تأليفات او علاوه بر تفسير ، كتابهاى زير را نام مىبرد .
1 . مرآة الأحوال در تراجم و رجال ، اين كتاب ، اخيرا در قم توسط انصاريان به چاپ رسيده است ، 2 . المحموديّة فى شرح الصمدية ، به نام برادرش آقا محمود وحيد بهبهانى تأليف نموده است ، 3 . نور الانوار فى شرح البسملة ، 4 . الدّرر الغروية فى احكام الإلهيّة در چهار مجلد ، 5 . شرح المختصر النافع در فقه ، 6 . ربيع الأبرار ، 7 . تاريخ نيك و بد دنيا ، 8 . تاريخ ولادات الأئمة ، 9 . كشف الشبهة فى احكام المتعه ، 10 . غزوات امير المؤمنين على ( ع ) ، و تأليفات مفيد ديگرى كه طالبان تفصيل به مرآة الأحوال ، مراجعه نمايند .
* وفات او
او در سال 1243 ه . ق ، در كرمانشاه ، دار فانى را وداع گفت ، و در مقبره والد بزرگوارش ، مرحوم آقا باقر بهبهانى ، استاد كلّ ، مدفون گرديد ؛ ( رحمة اللّه عليه ) . « 1 » مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى ، در الكرام البررة ، وفات او را 1235 ه . ق ، معرّفى نموده است ، كه به نظر مىرسد ، اشتباهى رخ داده است .
532 . البدر الباهر ، شيخ محمد على قمشهاى [ م 1245 ق ]
مؤلّف عاليقدر آن ، آية اللّه شيخ آقا محمد على ، فرزند آقا محمد باقر هزارجريبى نجفى از اعلام فقهى و تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
مؤلّف آن كه در سال 1188 ه . ق ، در نجف متولد گرديده است ، و تحصيلات خود را در آن حوزه ، به پايان برده است ، يكى از علما و مراجع شيعه در عصر خويش بوده ، و از آثار او تفسيرى در يك مجلّد به زبان عربى و شيوهاى روايى شامل شرح و بيان بخشى از قرآن كريم مىباشد . مؤلّف در اثر قرآنى خود ، آيات قصص انبياء و بعضى از آيات ديگرى را كه مورد نظرش بوده گردآورى ، سپس با بهرهگيرى از روايات و احاديث ائمّه اطهار ( ع ) ، و شرح احاديث مشكل و بيان مسائل مهم علمى از جمله هيئت و نجوم را تفسير و تأويل نموده است .
مرحوم شيخ آقا بزرگ تهرانى ، نسخهاى از اين تفسير را در كتابخانه آل شيخ الاسلام زنجانى ، در زنجان ، معرّفى نموده است ، و در الذريعة مىنويسد « كه احتمالا اين اثر در چند مجلد باشد ، و هر بخش آن حديقه ، نام دارد . سپس مىافزايد ، حديقهء سوم آن در شرح بعضى از اخبار معضله در آخر مجلد كتاب الصلاة از مؤلفات وى را به نام البحر الزاخر ديده است . » « 2 »
533 . تفسير حاج ملّا على نورى [ م 1246 ق ]
مؤلّف آن ، حكيم نامى ، فيلسوف متألّه ، مرحوم حاج ملا على مازندرانى اصفهانى يكى از حكماى مشهور قرن سيزدهم و از مفسّران نامدار آن قرن به
هامش
( 1 ) الكرام البررة فى القرن الثالث بعد العشرة ، ج 1 ، ص 101 - 100 .
( 2 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 553 به نقل از منابع :
الذريعة ، ج 3 ، ص 67 - الفوائد الغروية ، ص 576 - ماضى النجف و حاضرها ، ج 3 ، ص 517 - مصفى المقال فى مصنفى علم الرجال ، ص 338 - معارف الرجال ، ج 2 ، ص 307 - معجم الدراسات القرآنية ، ص 40 - معجم رجال الفكر ، ص 463 - معجم المؤلفين ، ج 11 ، ص 44 .