يا بن زين الدّين احمد » ، كه مساوى 1242 ه . ق ، است ، او در مدينه وفات و در قبرستان بقيع مدفون گرديد . « 1 »
529 تا 530 . تفاسير شبّر [ م 1242 ق ]
مؤلّف متتبّع و محقّق ، علّامه جليل القدر آية اللّه سيّد عبد اللّه حسينى شبّر ، يكى از اعلام تفسيرى قرن سيزدهم هجرى مىباشد .
او در تأليف و تصنيف و پشتكارى در امر تحقيقات ، نمونه و الگوى مثال زدنى بوده است .
تفسير سيّد عبد اللّه شبر كه با پيشگفتار نويسنده نامى آقاى دكتر حامد حفنى در قاهره به چاپ رسيده است ، در ايران توسّط دار الهجره قم ، با اندك تصحيح با افست اعاده چاپ شده است .
آيتاللّه علّامه سيد عبد اللّه شبّر ، آيتى از آيات الهى بود ، كه نمىتوان شرح حال او را آنچنانكه هست ، به قلم آورد ، چرا كه آنهمه آثار علمى و متنوّع با آن كيفيّت فوقالعاده و با عمر كوتاه ، بدون عنايت الهى براى هيچكس مقدور نيست ، اگر از تفسير قرآن كريم گفته شود ، كتابهاى تفسيرى ايشان يعنى تفسير كبير ، وسيط ، وجيز در رأس تفاسير قرار مىگيرد .
و هرگاه از كتب فقهى ذكرى به ميان آيد ، كتاب « مصابيح الظلام فى شرح مفاتيح الاسلام » ايشان در نظر جلوه كند ، كه علاوه بر شرح مفاتيح تأليف مرحوم فيض ، نقل و قول ديگرى را نموده ، و همه اخبار وافى و وسائل الشيعة و بحار را كه ارتباطى به مطلب داشته ، متعرّض شده است .
و چنانچه از كتب ، احاديث ، ذكرى به ميان آيد ، كتاب جامع الاحكام ايشان به نظر مىآيد ، كه 14 جلد است ، و كليّه اخبارى كه در ارتباط با مستندات اصوليّين و فقها مىباشد ، از كتب اربعه و ساير كتابها جمعآورى نموده است ، و شايد همين كار و ساير كارهاى حديثى ايشان ، سبب شده است كه وى را به « مجلسى ثانى عصر » ، خود بنامند .
و اگر از كتب رجال گفتهاى به ميان آيد ، كتاب « جامع المقال فى معرفة الرواة و الرّجال » ، او جلب توجّه كند . اين اثر ، كتابى است ، مبسوط و مؤلّف محترم به ناچار آن را خلاصه كرده و « ملخّص المقال » ، نام نهاده است .
البتّه قابل ذكر است ، كه مرحوم آيتاللّه سيد عبد اللّه شبر ، غير از كتب ذكرشده ، چندين كتب ديگر ، در اخلاق و نجوم و اصول و ترجمه نهج البلاغة و ترجمه دعاها و خطبهها تأليف كرده است .
وى ، در اجازهاى كه به سيّد محمد تقى ، ( كه مىگويند شايد سيد محمد تقى كاشانى پشت مشهدى باشد ) داده ، مىنويسد :
« به وى اجازه مىدهيم ، از كتابها و تأليفات خودم كه متجاوز از ( 50 ) كتاب است . روايت نقل نمايد . »
از اين سخن به خوبى روشن مىشود ، با توجّه به اينكه عمر ايشان هم طولانى نبوده است و در 54 سالگى رحلت نموده است ، ايشان مؤيّد و مورد
هامش
( 1 ) الذريعة ، ج 6 ، ص 267 و ج 7 ، ص 125 - 124 ؛ كشف الاسرار و الحجب صفائى ، ج 1 ، ص 114 - تحت كلمه اسرار الصلاة - ريحانة الأدب ، ج 1 ، ص 78 - روضات الجنّات ، ج 1 ، ص 80 كه او را با عناوين ترجمان الحكماء و المتألهين ، لسان العرفاء و المتكلمين ، عزّة الدهر فيلسوف العصر . . . ستوده است - احسن الوديعة - مخطوطات الشيعة حول القرآن الكريم - ايضاح المكنون ، ج 1 ، ص 305 ( كه فقط تفسير سوره اخلاص او را معرفى نموده است ) - فهرست كتابخانه وزيرى يزد ، ج 3 ، ص 1058 شماره عمومى 4321 - فهرست كتابخانه فيضيه ، ج 2 ، ص 42 ، شماره 949 ، رساله 16 - فهرست كتابخانه فيضيه ، ج 2 ، ص 92 ، شماره عمومى 2784 - فهرست كتابخانه سپهسالار ، ج 5 ، ص 26 ، شماره عمومى 2784 ، رساله هفتم - فهرست كتابخانه آية اللّه مرعشى ، ج 24 ، ص 107 .