مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى ، در طبقات أعلام الشّيعة ، در مقام معرّفى او مىنويسد :
« محمّد بن محمود بن على طبسى ، صاحب كتاب زبدة البيان في شرح آيات قصص القرآن ، مىباشد ، كه در تاريخ 1083 ه . ق از آن فراغت يافته است . او كتاب ديگرى نيز دارد ، كه به نام « نبذ التّاريخ » ، ناميده است كه در سال 1084 ه . ق از آن فارغ شده است .
او در كتاب اخير ، تصريح مىكند ، كه از شاگردان ملّا على نقى كمرهاى طغائى قاضى ، ( متوفّى 1060 ه . ق ) ، مىباشد » .
آن مرحوم مىافزايد : « من به خطّ او كتاب التّهذيب را پيش سيّد محمّد صادق آل بحر العلوم ، ديدم كه شروع تحرير آن در مدرسهء ميرزا لطف اللّه ، در شيراز ، به تاريخ 24 رمضان 1034 ه . ق ، و فراغت از آن در تاريخ 25 جمادى الثّانى سال 1035 ه . ق رخ داده بود ، و در پشت كتاب اجازهء استادش شرف الدّين علىّ بن حجّة اللّه شولستانى ، بود كه با خطّ خود اجازهء مفصّلى ، قريب به 200 سطر مرقوم نموده بود ، و تاريخ آن جمادى الثّانى 1041 ه . ق بود . باز در پشت كتاب تملّك فرزندش محمّد على نيز ديده مىشد .
در كتاب الزّبدة ، ايمان ابى طالب را به حاشيهء خود كتاب شرح تجريد ، حواله نموده و تصريح كرده كه در آن نوشته ايمان و اسلام ابى طالب را اثبات نموده است . » « 1 »
همچنين وى در الذّريعة ، در مورد اين مؤلّف اين چنين مىافزايد :
« مؤلّف آن ، شيخ محمّد بن محمود بن مولى على مىباشد ، البتّه او غير از آن شيخ محمّد بن حسن طبسى متقدّم مىباشد كه جلوتر از مقدّس اردبيلى زندگى مىكرده است . او خود مؤلّف آياتالأحكامى است ، كه مرحوم اردبيلى از آن نقل مىنمايد . مؤلّف اين تفسير ، مرحوم شيخ محمّد بن محمود ، فردى است كه بر زبدة البيان مرحوم اردبيلى ، تكمله نگاشته است . آنچنانكه در ، ج 4 ، ص 414 گذشت . او احوال پيامبر خدا ( ص ) ، و ائمّهء هدى ( ع ) ، را نيز بر قصص انبياء افزوده است . » « 2 »
359 . و 360 . تفاسير يمنى [ م 1084 ه . ق ]
مؤلّف آن ، علّامه سيد حسن بن احمد جلال يمنى ، يكى از اعلام زيدى قرن يازدهم هجرى مىباشد .
سرآغاز تفسير او : « حامدا على من طهّر قلب محمّد ، بماء العناية ، فأنقاه »
اين تفسير ، در كتابخانهء جامع كبير يمن ، تحت شمارهء 62 موجود است ، و پايان آن كمى بريدگى دارد . « 3 »
پس اسامى تفاسير او به ترتيب زير مىباشد :
1 . منح الألطاف في تفسير القرآن .
2 . حاشيهء تفسير الكشّاف .
* ديگر تأليفات او
او علاوه بر تفسير فوق ، آثار ديگرى نيز دارد ، كه نوعا پيرامون ادبيّات و منطق و حديث مىباشد ، كه تعدادى از آنها به اين ترتيب مىباشد :
1 . الإغراب في تيسير الإعراب .
2 . براءة الذّمة في نصيحة الأئمّة .
3 . بلوغ النّهى في شرح مختصر المنتهى .
4 . التّحلية و التّذهيب بجواهر التّهذيب .
5 . تنقيح الأفهام بصحيح الكلام على تكملة الأفهام .
هامش
ج 3 ، ص 162 و 163 .
( 1 ) طبقات أعلام الشّيعة چاپ مرواريد ، ص 527 .
( 2 ) الذّريعة ج 23 ، ص 316 ، ج 4 ، ص 412 ، كد معرّفى 1823 - ج 24 ، ص 34 .
( 3 ) مؤلّفات الزيديّة ج 1 ، ص 67 .