است . ورق آن اصفهانى ، و قطع آن 20 سانتيمتر ، و تعداد سطرها 22 ، 5 / 16 * 5 / 11 مىباشد . « 1 »
2 . نسخهء ديگر ، در كتابخانهء دانشكدهء الهيّات دانشگاه فردوسى مشهد ، تحت شمارهء 274 ، كه تاريخ تحرير آنروز جمعه ، 22 صفر سال 988 ، مىباشد . اين نسخه نزديكترين نسخه به عصر مؤلّف مىباشد .
3 . نسخهء ديگرى باز در همان كتابخانه تحت شمارهء 1301 ، وجود دارد كه به نام حسن بن جمعه ، در ايّام حيات مؤلّف به سال 990 ه . ق ، در نجف اشرف نوشته شده است و تعليقهها و تحشيههايى نيز به خطّ مؤلّف دارد كه در جلد دوّم ، ص 439 ، فهرست آن كتابخانه معرّفى شده است .
4 . نسخهء ديگرى در كتابخانهء عمومى آية اللّه العظمى مرعشى ( ره ) در حوزهء علميّهء قم وجود دارد كه تاريخ تحرير آن ، رمضان 993 ه ، مىباشد . اين نسخه نيز تعليقه ، تصحيح و بلاغ دارد ، و در جلد 8 ، ص 377 ، فهرست آن كتابخانه معرّفى شده است .
5 . نسخهء ديگرى در كتابخانهء مسجد اعظم قم ، تحت شمارهء 2290 ، مورّخ 25 رجب 1002 ه . ق ، وجود دارد كه در صفحهء 221 فهرست آن كتابخانه معرّفى شده است . « 2 »
281 . تفسير محمد شاه مرعشى [ زنده در اواسط قرن 10 ق ]
مؤلّف آن ، سيّد ضياء الدّين ، نور اللّه بن سيّد شمس الدّين بن محمّد شاه بن مبارز الدّين ، مرعشى ، ( زنده در سال 930 ه . ق ) ، يكى از اعلام قرن دهم هجرى مىباشد كه در قرن مزبور ، موفّق به درج آن نشديم .
صاحب رياض العلماء ، پس از توصيف فراوان از مجاهدتها و تلاشهاى ايشان ، در اوايل تشكيل حكومت صفوى ، و همكارى او با حكومت نوبنياد ، و علم و آگاهى او ، از علوم رياضى و هيئت ، از كتاب تفسير او پيرامون آيهء شريفهء
وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ
، ( سوره بقره ، آيهء 34 ) ياد مىكند ، كه بنا به خواهش جمعى از اعيان حكومت خوزستان ، گردآورى و تنظيم نموده است ، و در آن تفسير ، بسيارى از حقايق و دقايق معارف اسلامى را ، آورده است . او در ضمن مىافزايد : « وى از اجداد قاضى نور اللّه شوشترى مىباشد ، با آنكه ، خود قاضى ، در مجالس المؤمنين ، كه شرح حال او را آورده است ، به اين نكته عنايت داشته باشد . » « 3 »
مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى ، در الذّريعة ، از تفسير او ياد كرده است ، و مىگويد : « مزار او ، در شوشتر ، مورد زيارت مىباشد ، و او جدّ قاضى شهيد ، نور اللّه شوشترى ، ( مستشهد 1019 ه . ق ) ، مىباشد . » بىآنكه به تاريخ وفات ، و نوع تفسير او اشارتى داشته باشد . « 4 » و اين اجمالگويى مىرساند كه ، وى آن تفسير را ، خود نديده است . با توجّه به قراين و نشانههايى كه صاحب رياض ، از همكارى وى با شاه اسماعيل صفوى ، و انتخاب او ، به استاندارى كرمان ، و ديگر امارات ، حدس زده مىشود كه ، او تا اواسط قرن دهم ، زنده بوده است .
282 . تفسير سمّاكى [ زنده در 956 ه . ق ]
مؤلّف آن ، شيخ محمّد بن حسين ، مدعوّ به مير فخر الدّين حسينى سمّاكى ، ( زنده در سال 956 ه . ق ) ، يكى از اعيان تفسيرى قرن دهم هجرى ، مىباشد . او از سادات استرآباد ، و از علماى آن منطقه مىباشد ، و از محضر غياث الدّين ، منصور دشتكى ( متوفّى
هامش
( 1 ) مجلّه تراثنا ش 22 ، ص 124 ، معرّفى توسّط آقاى دكتر محمود فاضل ، مدرّس دانشگاه فردوسى مشهد و مسئول سابق كتابخانهء گوهرشاد .
( 2 ) تاريخ ادبيات دكتر صفا ، ج 2 / 5 ، فهرست كتابخانهء مدرسه عالى شهيد مطهّرى ، ج 1 ، ص 830 - فهرست كتابخانهء دانشگاه تهران ، ج 1 ، ص 124 و 125 .
( 3 ) رياض العلماء ج 5 ، ص 260 - 264 .
( 4 ) الذّريعة ج 4 ، ص 323 ، كد معرّفى 1360 .