948 ه . ق ) ، تلمّذ نموده است . او حاشيهاى بر الهيّات تجريد دارد . تفسير شريف او ، پيرامون آية الكرسى ، مىباشد ، كه به نام شاهطهماسب خان بهادر ، عنوان و مصدّر شده است ، و فراغت از آن ، در سال 952 ه . ق ، رخ داده است . محلّ نگهدارى آن ، مدرسهء باقريّهء مشهد مقدّس رضوى ( عليه السلام ) ، مىباشد . « 1 » صاحب طبقات اعلام ، در قرن دهم ، شرح حال او را آورده است ، و در صفحات 102 و 179 و 180 ، اسامى متعدّدى را مىآورد ، و احتمال مىدهد ، هر سه نفر ، يكى بوده باشند ، بىآنكه ، به تفسير آية الكرسى ، اشارتى داشته باشد . شايد ، اين تفسير ، در ضمن كتابى ، كه به نام « إثبات اللّه » ، در سال 941 ه . ق ، به نام شاهطهماسب نوشتهاند ، آمده باشد .
* مكاتبه با شهيد ثانى
وى ، در ضمن سؤالاتى كه از شهيد ثانى دارد ، در پاسخ مرحوم شهيد ، عنوان او مشخّص مىگردد .
ايشان ، در جواب مىنويسد : « و بعد ، فقد وصلت رسالتك ايّها المولى الجليل الفاضل العالم العامل ، خلاصة الأبرار و زبدة الأخيار ، و المسائل هى :
1 . الوسخ تحت الظفر ، 2 . الجلد المنفصل عن جسد الحىّ ، 3 . حدّ شعور المريض فى الوصيّة » .
تفصيل تأليفات او ، در الذّريعة ، ج 2 ، ص 86 ، و ج 5 ، ص 206 و 228 ، و ج 20 ، ص 6 آمده است . « 2 »
* گفتار صاحب ادبيّات فارسى
صاحب ادبيّات فارسى ، استورى ، مىنويسد : « مير فخر الدّين ، محمّد بن حسين حسينى سمّاكى استرآبادى ، استاد و معلّم شيخ الإسلام ، شهر سبزوار بوده ، سپس در شمار درباريان شاهطهماسب يكم ، درآمده است .
او نگارندهء حواشى ، بر شرح هداية الحكمة ميبدى است ، كه به سال 1873 م ، در لكنهو ، چاپ شده است . و بر شرح دوانى بر تهذيب المنطق ، ( حاج خليفه ، ج 2 ، ص 480 ) ، و بر شرح قوشچى ، بر تجريد العقائد نصير الدّين طوسى . او در سالهاى 952 ه . ق ، گفتار زير را به پايان رسانده و به شاهطهماسب ، پيشكش كرده است :
« تفسير آية الكرسى ، تفسيرى است ، شيعى ، بر آيت 256 ، سورهء دوّم قرآن » .
* محلّ نگهدارى
1 . ايوانف 1 ، ص 11 ، مشهد عبد الحميد مولوى ، ص 17 ، شمارهء 82 ، الذّريعة ج 4 ، ص 330 ، كد معرّفى 1407 كه در آن از دو نسخهء خطّى بىتاريخ ياد شده است ، كه در كربلاء و نجف ، در ملكيّت خصوصى كسان مىباشد .
2 . مجلس شورى ، ج 15 ، ص 161 ، شمارهء 66 / 5138 از سدهء 11 هجرى ، و 17 ميلادى . هفت اقليم ، شمارهء 1167 ، عالمآراى عبّاسى ، چاپ افشار ، ج 1 ، ص 145 ، حسن روملو ، چاپ سدّون ، ص 940 كه تاريخ مرگ او را ، 9 ذيقعده 984 ه - 28 ژانويه 1577 م ، ياد كرده است . « 3 »
283 . حاشيهء شاه طاهر ، بر بيضاوى [ م 956 ق ]
مؤلّف آن ، شاه طاهر بن رضىّ الدّين ، اسماعيل حسينى كاشانى ، از سادات خانديّه ، ( متوفّى 956 ه . ق ) ، يكى از اعيان تفسيرى قرن دهم هجرى مىباشد .
صاحب ريحانة الأدب ، او را يكى از اكابر علماى اماميّهء اثناعشريه ، از تلامذهء محمّد بن احمد خفرى ،
هامش
( 1 ) مجلّهء تراثنا ، به نقل از طبقات اعلام الشّيعة ، قرن 10 ، ص 102 ، 179 ، 180 .
( 2 ) طبقات اعلام الشّيعة قرن دهم ، ص 102 .
( 3 ) ادبيّات فارسى استورى ص 170 .