بر 50 هزار سطر است ، و آن را تفسير زهراوين ، نيز مىگويند ، چون شامل دو سورهء كامل و درخشان بقره و آل عمران ( دو گل سرسبد سورهها ) مىباشد .
دو نسخهء خطّى از اين تفسير تحت شمارهء 1948 و 1949 ، در كتابخانهء مدرسهء شهيد مطهّرى تهران ، ( سپهسالار سابق ) موجود است . بنا به تصريح صاحب ريحانه ، همين تفسير را خود مؤلّف تلخيص نموده است و به نام « مختصر الجواهر » ، يا « عروس » ، نيز نام برده مىشود . » « 1 »
* تفسير المواهب العليّة ، يا تفسير حسينى
تفسير المواهب العليّة فى كلام خالق البريّة نيز ، از همين مؤلّف بوده و دربرگيرندهء تمام آيات قرآن مىباشد دو نسخهء خطّى آن تحت شمارهء 1988 و 1989 ، و يك نسخهء جلد اوّل آن از اوّل قرآن تا آخر سورهء كهف ، تحت شمارهء 1992 ، و دو نسخه از جلد دوّم كه از سورهء مريم تا پايان قرآن مجيد است ، تحت شمارهء 1990 و 1991 ، و يك نسخه هم كه شامل 10 جزء اوّل قرآن است ، تحت شمارهء 1942 ، و يك نسخه نيز كه از سورهء يس تا آخر قرآن است ، تحت شمارهء 1944 در كتابخانهء مدرسهء نامبرده موجود مىباشد تفسير مواهب عليّه ، چندين بار در هندوستان و پاكستان و به طبع رسيده است ، و در ايران نيز ، طبع منقّحى از آن با تصحيح و حواشى دانشمند محترم ، آقاى دكتر سيّد محمّد رضا جلالى نائينى ، در سال 1317 ه . ش ، در تهران به چاپ رسيده است . اينك بخشى از متن تفسير :
* نمونهاى از تفسر مواهب عليّه
« الر » در احقاف فرموده كه حروف مقطّعه ، نسبت به اصطلاح وضعى و عرفى ، مفهوم المراد نيست . پس سرّ مكتوم باشد و مؤيّد از اين قول است ، آنكه شعبى را از معنى مقطّعات پرسيدند ، فرمود كه : « سرّ اللّه لا تطلبوه » و بعضى بر آنند كه معنى « الر » آن است كه « انا اللّه ارى » منم خدايى كه مىبينم طاعت مطيعان را ، و معصيت عاصيان را ، و هركس را مناسب عمل او جزا و پاداش ، خواهم داد . پس اين كلمه مشتمل است بر ، وعد و وعيد . » « 2 »
* آثار و تأليفات او
او داراى تأليفات گوناگون در رشتههاى متنوّع مىباشد : 1 . روضة الشّهداء ، در ذكر مصائب آل عبا ( ع ) . چون مطالب اين كتاب را در مجالس عزادارى مىخواندند و اين مجالس را مجالس روضهخوانى مىگفتند و خوانندهء كتاب را روضهخوان مىناميدند . قابل تذكّر است اين كتاب با تصحيح و پيشگفتار اينجانب از سوى دفتر نشر نويد اسلام قم به چاپ جديد رسيده است .
2 . اخلاق محسنى ، كه به سال 900 ه ، به نام ابو المحسن ، ميرزا شاهزادهء تيمورى نوشته شده است .
3 . مخزن الإنشاء ، در فنّ ترسّل و نامهنگارى ، كه به سال 907 ه ، تأليف شده است .
4 . انوار سهيلى ، كه تحرير جديدى است ، از كتاب كليله و دمنه به قصد ساده كردن آن .
5 . فتوّت نامهء سلطانى ، در شرح آداب جوانمردان ، ( فتيان ) و طبقات مختلف آنان .
6 . لبّ لباب مثنوى ، كه خلاصهاى است از لباب معنوى ، به انتخاب كاشفى كه در آغاز هر قطعه ، موضوع ابيات را توضيح داده است . اين كتاب با مقدّمهء سعيد نفيسى به طبع رسيده است .
7 . اسرار قاسمى ، در مورد سحر و طلسمات و كيميا و ديگر علوم غريبه است از اين كتاب ،
هامش
( 1 ) ريحانة الأدب ج 5 ، ص 31 - احياء الدّاثر حاج آقا بزرگ تهرانى ، ص 69 ، الذريعة ، ج 5 ، ص 265 ، كد 1268 .
( 2 ) ريحانة الأدب ج 5 ، ص 32 .