حضرات آدم ، ادريس ، نوح ، هود ، صالح ، ابراهيم ، لوط ، ذو القرنين ، يعقوب ، يوسف ، ايّوب ، شعيب ، موسى ، بنى اسرائيل ، لقمان ، داود ، سليمان ، ذو الكفل ، عمران ، زكريّا ، يحيى ، ارميان ، دانيال ، جرجيس ، عزير ، حزقيل ، شعيا ، الياس ، يسع ، اصحاب كهف ، عيسى ، و پيامبر خاتم ، حضرت محمّد بن عبد اللّه ( ص ) . و سرآغاز آن : « الحمد للّه الّذي منه الزّمان و المكان ، و منه التمكّن و الإمكان . . . » « 1 »
* آثار و تأليفات قرآنى او
مرحوم قطب راوندى ، آثار و تأليفات متعدّدى در زمينهء قرآن و معارف عاليهء آن دارد كه به چند نمونه اشاره مىگردد :
1 . فقه القرآن
، معروف به فقه راوندى . اين كتاب در بيان آيات احكام قرآن ، و احكام استنباطشده از قرآن مجيد مىباشد .
2 . شرح آيات الأحكام
، اين كتاب نيز ، پيرامون آيات الأحكام است ، و سرآغاز آن : « الحمد للّه الّذى خلق الخلق كما اراده ، و لم يرد الّا الحكمة و السّداد .
ابتدعهم بقدرته ابتداعا . . . » فراغت از تأليف آن در سال 563 ه ، بوده است .
3 . اللّبّ و اللّباب
، در فضيلت آية الكرسى است ، و مرحوم محدّث نورى ، آن را در كتاب دارالسّلام آورده است .
4 . تلخيص فصول عبد الوهّاب في تفسير الآيات و الرّوايات
: صاحب رياض ، در كتاب خود ، در شرح حال قطب راوندى ، تأليف فوق را آورده است ، و مىگويد : « اين كتاب محتوى فوائد و اخبارى است كه از طريق اماميّه وارد شده است . »
او مىگويد : « در شهر اردبيل اين كتاب را ديدم ، كتاب زيبايى بود ، منتهى مؤلّف ، در پيشگفتار خود ، تصريح به نام خود نكرده بود ، فقط در پشت كتاب نوشته بودند ، كه از تأليفات راوندى است . » « 2 »
5 . قصص الأنبياء
، كه شرحش گذشت .
مؤلّف عاليقدر در مقدّمهء كتاب اخير چنين مىنويسد : « داستانهاى پيامبران پيشين ، لطافتهايى دارد كه خواننده را به محاسن اخلاق فرا مىخواند ، و سرشار از پند و اندرز و عبرت است . نفاق و ترديد را از جانها مىزدايد . بىگمان ، يادكرد گزارشهاى زندگى آن بزرگواران ، خواننده را به اطاعت و عبادت نزديك مىسازد ، و از زشتىها و ناپسندىها دور مىكند . امّا در كتابهاى تأليف شده در اين زمينه ، سره و ناسره ، زيبايىها و زشتىها درهم آميخته است ، و من به توفيق الهى ، نيكىهاى آنها را فراهم آوردم ، و پيرايههاى بسته شده بر آنها را ستردم . قصص انبياء ، مستند به روايات است . آنچه در آن عرضه شده است ، خالى از تفصيل و تفسير مىباشد . مؤلّف بزرگوار ، در مجموع گزيدهنگارى را پيشهء خود ساخته است . » « 3 »
* گفتار شيخ منتجب الدّين رازى
شيخ منتجب الدّين رازى ، كه معاصر و همدورهء او بوده است ، او را چنين معرّفى مىكند : « الشّيخ الإمام ، قطب الدّين ابو الحسين سعد بن هبة اللّه الحسن الرّاوندى . فقيه عين صالح ثقة . له تصانيف منها :
المغنى في شرح النّهاية ، ( 10 مجلّد ) .
خلاصة التّفاسير ، ( 10 مجلّد ) .
منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة ، ( 2 مجلّد ) .
تفسير القرآن ، ( 2 مجلّد ) .
هامش
( 1 ) الذّريعة ج 16 ، ص 279 ، و ج 17 .
( 2 ) الذّريعة ج 16 ، ص 295 و ج 2 ، ص 12 .
( 3 ) الذّريعة ج 17 ، ص 105 و ج 18 ، ص 292 .