با آن مقام در عرش مىنشيند . جبر با فتح اول و سكون دوم مىباشد . « 1 »
* وفات او
مجاهد در حال سجده از دنيا رفت ابن قتيبه گفته است : « به هنگام مرگ 83 ساله بود و ابن عماد صاحب شذرات الذّهب درگذشت او را در سال 103 ه . ق معرّفى مىنمايد » .
12 . طاوس بن كيسان يمانى [ ت : 106 ه ]
ابو عبد الرّحمن طاوس بن كيسان يمانى همدانى تابعى از اصحاب امام سجّاد ( ع ) و يكى از بزرگان و اعيان شيعه به شمار مىرود او با پنجاه نفر از صحابه مجالست داشته است و ابن تيميّه او را أعلم و داناترين مردم نسبت به تفسير قرآن معرّفى كرده است » .
داودى مىنويسد : « طاوس از اهل علم و عمل بود و از اصحاب رسول خدا ( ص ) حدود 50 نفر را درك كرده است و به زيارت بيت اللّه الحرام ، 40 بار مشرّف گرديده است او مستجاب الدعوة بود و ابن عبّاس در حق او فرموده است : « من گمان مىبرم كه طاوس از بهشتيان بوده باشد » . « 2 »
قاضى نور اللّه شوشترى در « مجالس المؤمنين » او را از شيعيان نام مىبرد و شيخ طوسى او را از اصحاب و ياران امام سجّاد ( ع ) مىشمارد .
مؤلّف « روضات الجنّات » او را در عداد فقهاى قرن دوّم به شمار آورده است و صاحب كشف الظنون او را از مفسّرين و تابعان خوانده است . »
ابن جزرى در طبقات القرّاء او را از شاگردان ابن عبّاس در قرائت دانسته است و بالاخره اغلب محقّقان علم رجال ، او را در عداد محدّثان و راويان حديث شمردهاند .
مرحوم سيد حسن صدر در موسوعهى خود او را به نام ابو عبد اللّه طاوس بن كيسان نام برده و از شاگردان ابن عبّاس ( ره ) مىشمارد و مىگويد :
« احمد بن تيميّه او را داناترين مردم به تفسير شمرده است » « 3 » .
سيوطى در الإتقان او را ستوده است . « 4 »
ابن قتيبه در كتاب « المعارف ( ص 306 چاپ مصر ) به تشيّع او تصريح نموده است و جز او افراد ديگرى مانند : حارث اعور - صعصعة بن صوحان ، أصبغ بن نباته ، عطيّة عوفى و اعمش را نيز شيعه معرّفى كرده است . « 5 » ابن عماد صاحب شذرات الذهب در حوادث سال 106 ه درگذشت او را ثبت مىكند و گويد : « او يكى از اعلام و شخصيتها در زمينهء علم و عمل بود . از عمرو بن دينار نقل مىكند كه احدى را همانند او نيافته است . « هنگامى كه عمر بن عبد العزيز به حكومت رسيد طاوس به او نوشت : اگر مىخواهى تمام كارهاى تو خوب و نيك باشد پس اهل خير و نيكى را به كار بگمار .
عمر گفت : اين بهترين موعظه و پند مىباشد . »
* نمونهاى از تفسير او
او آيه
« وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً »
را در مورد امور زنان مىشمارد و مىگويد : انسان ضعيفترين موجود در برابر امور زنان مىباشد . « 6 »
* وفات او
او پس از عمرى خدمت به قرآن روز هفتم ذىحجه به
هامش
( 1 ) قاموس الرجال ، ج 8 ، ص 681 كد معرّفى ، 6246 .
( 2 ) طبقات ، ج 1 ، ص 23 .
( 3 ) المعارف 306 ، چاپ مصر .
( 4 ) الاتقان ، ج 3 ، ص 206 .
( 5 ) المعارف ، ص 306 ، چاپ مصر .
( 6 ) حلية الأولياء ج 4 ، ص 12 .