خودت هم نياز نداشته باشى دختران و فرزندانت احتياج خواهند داشت ابن مسعود پاسخ داد آيا از فقر و نيازمندى دخترانم ترس و خشيت دارى من به آنان سفارش نمودهام در هر شب سوره « الواقعه » را تلاوت كنند چون از رسول خدا ( ص ) شنيدهام كه مىفرمود « هرآنكس كه سوره واقعه را در هر شب قرائت نمايد هرگز فقر و فاقه به او نمىرسد . » « 1 »
* قرائت قرآن در پيشگاه رسول خدا ( ص )
در صحيح بخارى و مسلم هر دو ، آمده است كه روزى رسول خدا ( ص ) به او فرمودند كه قرآن را بر وى قرائت كند ابن مسعود عرض كرد آيا بر تو قرآن بخوانم در صورتى كه قرآن بر تو نازل گشته است ؟
حضرت فرمود :
آرى من دوست دارم كه قرآن را از غير خودم بشنوم پس من سوره « نساء » را انتخاب و بر او قرائت كردم وقتى به اين آيه شريفه رسيدم
« فَكَيْفَ إِذا جِئْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَ جِئْنا بِكَ عَلى هؤُلاءِ شَهِيداً »
« 2 » حال تو چگونه بود از هر امّتى شهيدى را آورديم و ترا نيز بر آنان شاهد و ناظر آورديم ؟ فرمود : فعلا بس است من به طرف پيامبر نگريستم مشاهده نمودم كه چشمان او پر از اشك است و شديدا گريه مىكند . » « 3 »
* اساتيد و شاگردان
او علوم و معارف مربوط به اسلام و قرآن را از پايهگذار اسلام ( ص ) و از محضر پرفيض عليّ بن ابى طالب ( ع ) فراگرفت و در نخستين حوزهء علمى اسلام شركت جست و عدهاى از مكتب تفسيرى و روايى او بهره بردهاند كه در طليعهء آنان مىتوان از چند نفر زير نام برد :
مسروق بن اجدع ، علقمة بن قيس نخعى ، أسود بن يزيد نخعى ، حارث بن قيس جعفى ، عمرو بن شرحبيل و ابو وائل بن مسلمة اسدى كوفى . هرچند برخى از افراد ديگرى مانند : « ابراهيم نخعى ، شعبى ، سعيد بن جبير نيز را از شاگردان او به شمار آوردهاند كه علوم قرآنى و فقه و فقاهت را از او فراگرفتهاند . « 4 »
* راويان از او
راويان او : ابن عمر ، ابن عبّاس ، ابن زبير ، ابو موسى اشعرى ، انس ، جابر ، ابو سعيد ، عمران بن حصين ، عمرو بن حريث ، و ابو هريره ، مىباشند .
او نخستين فردى است ، كه حوزهء علميّهء كوفه را پايهگذارى نمود و سرمنشأ حركت علمى پرنشاطى گرديد كه از فارغ التحصيلان آن حوزه مىتوان از سعيد بن جبير ، ابراهيم اشتر نخعى و جمعى ديگر را نام برد .
* مدافع ولايت
عبد اللّه بن مسعود يكى از آن دوازده نفرى است كه به دفاع از ولايت و مقام شامخ على ( ع ) برخاستهاند و بر خليفهى وقت اعتراض و انكار داشتهاند او حديث « خلفاى دوازدهگانه همانند نقباء بنى اسرائيل هستند » را روايت نموده است ، نام او در اسناد كامل الزيارات آمده است او پيشگام در تجويد ، قرائت نيز مىباشد ازاينرو او را « سيّد القرّاء » نيز گفتهاند .
عن ابن مسعود فى تفسير ( بل تؤثرون الحياة الدنيا ) :
« إنّه قرء هذه الآية فقال : أ تدرون لم اثرنا الحياة الدّنيا على الآخرة ؟ لأنّ الدنيا حضّرت و عمّلت لنا طيّباتها و طعامها و شرابها و لذّاتها و بهجتها و الآخرة غيّبت عنّا فأخذنا
هامش
( 1 ) فجر الإسلام ، احمد امين ، ص 186 .
( 2 ) سوره نساء آيه 41 .
( 3 ) تهذيب الأسماء و اللغات نووى ج 1 ، ص 289 - 290 .
( 4 ) شذرات الذهب ، ابن عماد ، ج 1 ، ص 195 حوادث سال 99 .