همان « فرضيّهء لاپلاس » است كه حدود 200 سال پيش توسط دانشمند رياضىدان و منجّم فرانسوى بيان گرديده است . البتّه هرچه علم پيش مىرود بموارد اعجاز قرآن كريم ، روز به روز بيشتر نمايان مىگردد . روى اين اصل ، آقاى دكتر اسماعيل اسماعيلى ، كه داراى تحصيلات عاليه در علوم جديد و قديم مىباشند و ساليان درازى در روى آيات قرآنى و تفاسير گوناگون ، مطالعات عميق نمودهاند ، دست به كار نوشتن تفسير جامعى از قرآن كريم ، بنام « تفسير امثال القرآن » ، شدهاند كه داراى مزاياى زير است :
الف - روش تدوين اين تفسير بر اين طريق است كه پس از نوشتن نصّ صريح مثل ، به ترتيب ذكر آن در سور متوالى قرآن ، به ترجمه لغات مىپردازد و اين برگردان واژهها اغلب توأم است با تجزيه و تركيبى از نظر قواعد صرف و نحوى با ذكر ماضى و مضارع و مصدر فعل مربوط و صرف آن تا صيغهاى كه در قرآن به كار رفته است .
ب - سعى شده است ، نوع تفسير قرآن به قرآن باشد ، درحالىكه عند اللزوم از احاديث معتبر هم استفاده شده است . و ضمنا نظرات فلسفى ، عرفانى عصرى و موارد تطبيقى هم بيان گرديده ، بدون آنكه نظر خاصّى به آنها باشد ، تا خوانندگان گرامى به مصداق
« فَبَشِّرْ عِبادِ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ »
« 1 » ، از روى عقل سليم تأويل نيكوتر را انتخاب نمايند .
ج - آياتى كه داراى شأن نزول است ، انگيزهء فرود آنها به تفصيل بيان گرديده است .
د - ترجمهء آيات با عباراتى سليس فارسى روان بگونهاى ، كه قابل فهم همگان باشد نوشته شده است .
ه - پس از تفسير و وجه تشبيه و تمثيل ، اغلب همراه با جدولى مشخّصكنندهء عوامل تشبيه يعنى مشبّه و مشبّهبه و وجه شبه و ادات تشبيه و غيره ذكر گرديده و در پايان هر مثل ، منظور آن ، مستخرج از تفسير صفى نقل گرديده است .
و - ضمنا در اين تفسير ، امثال قرآنى به دو دستهء « امثال واضحه » و « امثال كامنه » بخش گرديده است .
منظور از امثال واضحه ، امثالى است كه در آنها صريحا لفظ مثل يا « كاف تشبيه » ، قيد شده است . و امثال كامنه ، آنهايى است كه ظاهرا داراى لفظ مثل نمىباشد ، ولى مفهوم كلام كاملا دلالت بر مثل بودن آن دارد . ساير مفسّرين امثال القرآن اغلب به ذكر امثال واضحه پرداخته و تعداد آن را بين 50 و 60 نوشتهاند ، در صورتى كه در اين تفسير ، شمارهء امثال واضحه ، هفتاد و هشت نوشته شده و تعداد امثال كامنهء آن 26 عدد و مجموع آنها بالغ بر 104 مثل ، ذكر گرديده است ، و علاوه بر اينها ، نود مثل از دستهء سوّمى بنام امثال سائره ، ذيل مثل 51 بيان گرديده است و بدينترتيب ، اين كتاب مجموعا داراى 194 مثل ، اعمّ از واضحه و كامنه و سائره مىباشد . « 2 »
1088 . تفسير عمادزاده [ م 1410 ه . ق ]
مؤلّف آن ، دانشمند محترم مرحوم استاد حسين عمادزادهء اصفهانى ، فرزند مرحوم حجت الاسلام حاج ميرزا احمد عماد الواعظين ، يكى از كاوشگران معارف قرآنى در قرن چهاردهم و اوايل قرن پانزدهم هجرى مىباشد .
مرحوم عمادزاده ، در سال 1284 ه . ش ، در اصفهان ديده به جهان گشود و از همان اوان طفوليّت در خاندان فرهيختهء خود ، با علم و علما و قرآن و حديث آشنا شد و در اين مسير گام نهاد و در حوزه علميّهء اصفهان به كسب فيض و تلمّذ از علماى بزرگوار آن حوزه ، چون مرحومين آيات
هامش
( 1 ) سوره 39 ، آيه 17 و 18 .
( 2 ) پيشگفتار امثال القرآن ، چاپ اسوه ، 1368 ه . ش .