محمد حسين گرمرودى
از ادباى سدهء سيزدهم هجرى قمرى گرمرود است . وى در زمان محمد شاه و وزارت حاجى ميرزا آقاسى به دربار راه يافت و سپس به كربلا اعزام شد و در زمان ناصر الدّين شاه به تبريز مراجعت نمود .
نسخهيى از ديوان او در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران به شمارهء 3020 موجود است ، اين ديوان به خط شكستهء نستعليق على محمد بن محمد حسن گرمرودى و مطالب آن بدينگونه است :
از صفحهء 1 - 10 ديباچهء خود شاعر است به عربى در سرگذشت او و چگونگى گردآورى اين ديوان . اكثر اشعار وى به عربى است مگر 6 قصيده كه به فارسى است و از صفحهء 10 - 69 قصايد است و در آن ميرزا محمد باقر مجتهد تبريزى و ساعد الملك و معز الدوله و ميرزا محمد صادق خان قائم مقام والى آذربايجان و ناصر الدّين شاه و ميرزا آقاسى و سردار كل و ساير رجال را ستوده است گردآورندهء ديوان در مقدمهء آن مىنويسد :
بسمله : الحمد للّه الّذي اكرمنا بحسن الآداب . . . و بعد فيقول على محمد بن محمد حسن الگرمرودى الآذربايجانى ان العالم الفاضل . . . ميرزا محمد حسين كان من اهل گرمرود
آغاز ديوان :
فديتك يا بن المصطفى بعدك العفا * على العيش ان العيش بعدك ما صفا
انجام :
چون او به ارباب هنى رحمت كند بىمنتها * بفزايدش فرو بها بارى خداى ذو المنن
مؤلف گنج شايگان مىنويسد : « در اواسط عهد محمد شاه غازى رسالهيى به اسلوب مقامات نجم ائمة الادب بديع الزمان مشتمل بر قصص غرايب شيرين و حكايات دلپسند رنگين به رشتهء نظم و نثر كشيده كه به گوهر نكات لطيفه آراسته و به زيور استعارات پيراسته بود . . . »
از اوست :
الصدر اعظم من وصفى و تبجيلى * و قدره فوق تشبيهى و تمثيلى